Οι εικόνες από τη θαλάσσια περιοχή του Βοδιού προκαλούν έντονο προβληματισμό. Η αλλοίωση του χρώματος των νερών στο σημείο εκροής του Βιολογικού Καθαρισμού δημιουργεί εύλογες ανησυχίες στους κατοίκους και στους επισκέπτες του νησιού.
Του Δημήτρη Βρούλη
Το ζήτημα, όμως, δεν είναι μόνο η σημερινή εικόνα της θάλασσας. Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί η Ρόδος έφτασε σε αυτό το σημείο.
Η κατάσταση του Βιολογικού Καθαρισμού δεν αποτελεί μια ξαφνική εξέλιξη. Αντίθετα, πρόκειται για ένα πρόβλημα με ιστορία τουλάχιστον οκτώ ετών. Ήδη από το 2018, μετά από καταγγελία του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου, η Διεύθυνση Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου πραγματοποίησε εκτεταμένο έλεγχο στις εγκαταστάσεις και κατέγραψε μια σειρά σοβαρών παραβάσεων και δυσλειτουργιών.
Μεταξύ άλλων, διαπιστώθηκε ότι δεν λειτουργούσε η μονάδα απολύμανσης (χλωρίωσης), με αποτέλεσμα τα επεξεργασμένα λύματα να οδηγούνται στον τελικό αποδέκτη χωρίς την προβλεπόμενη απολύμανση. Καταγράφηκαν επίσης προβλήματα στη διαχείριση της λυματολάσπης, στα συστήματα απόσμησης, στην παρακολούθηση της ποιότητας των θαλάσσιων υδάτων, στην τήρηση εργαστηριακών αναλύσεων, ενώ σε ορισμένες μετρήσεις οι τιμές του BOD, του COD και των αιωρούμενων στερεών υπερέβαιναν τα προβλεπόμενα όρια.
Ακολούθησαν νέοι περιβαλλοντικοί έλεγχοι, πράξεις βεβαίωσης παραβάσεων και διαδοχικά πρόστιμα. Το 2019 επιβλήθηκε πρόστιμο 27.000 ευρώ, το 2024 πρόστιμο 235.224 ευρώ για μη πραγματοποίηση της προβλεπόμενης χλωρίωσης των επεξεργασμένων λυμάτων και το 2025 νέο πρόστιμο ύψους 594.446,40 ευρώ, μετά από ελέγχους του Σώματος Επιθεωρητών Περιβάλλοντος. Οι παραβάσεις αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τη χλωρίωση, την παρακολούθηση της ποιότητας των θαλάσσιων υδάτων, τον έλεγχο των εκροών και τη διαχείριση της λυματολάσπης.
Και ενώ όλα αυτά ήταν ήδη γνωστά, το καλοκαίρι του 2026 ήρθε να προστεθεί ακόμη ένα ιδιαίτερα σοβαρό στοιχείο. Σύμφωνα με επίσημο έγγραφο του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ρόδου, που συντάχθηκε στο πλαίσιο προανάκρισης για περιστατικό θαλάσσιας ρύπανσης, οι αυτοψίες που πραγματοποιήθηκαν στις 3, 4 και 17 Ιουνίου, καθώς και στις 12 Ιουλίου 2026, κατέγραψαν σκουρόχρωμη εκροή υδάτων, έντονη δυσοσμία, αναβρασμό στην επιφάνεια της θάλασσας, τοπική θολερότητα και αλλοίωση της χροιάς των υδάτων στο σημείο εκροής του Βιολογικού Καθαρισμού. Ακόμη σοβαρότερο είναι το γεγονός ότι οι εργαστηριακές αναλύσεις δύο δειγμάτων θαλάσσιου νερού κατέδειξαν υψηλή μικροβιολογική επιβάρυνση με δείκτες κοπρανώδους μόλυνσης, συγκεκριμένα Escherichia coli (E. coli) και εντερόκοκκους.
Για τον λόγο αυτό το Λιμεναρχείο διαβίβασε την υπόθεση στις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Ρόδου για τις προβλεπόμενες ενέργειες.
Παράλληλα, η ίδια η ΔΕΥΑΡ έχει αναγνωρίσει ότι ο Βιολογικός Καθαρισμός δέχεται σχεδόν διπλάσιο φορτίο από εκείνο για το οποίο είχε σχεδιαστεί, γεγονός που καθιστά αναγκαία την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό του.
Το 2024 εφαρμόστηκε επίσης μέθοδος βιοενίσχυσης στο αποχετευτικό δίκτυο, για την οποία η ίδια η ΔΕΥΑΡ εξέδωσε βεβαίωση επιτυχούς εφαρμογής, καταγράφοντας σημαντική βελτίωση βασικών ποιοτικών παραμέτρων των επεξεργασμένων λυμάτων. Επομένως, προκύπτει εύλογα το ερώτημα γιατί η συγκεκριμένη πρακτική δεν συνεχίστηκε ή δεν αξιοποιήθηκε ως μεταβατικό μέτρο μέχρι την ολοκλήρωση της αναβάθμισης.
Το σημαντικότερο, όμως, ερώτημα αφορά τη διαδικασία που επιλέχθηκε για το έργο της επέκτασης του Βιολογικού. Η νομοθεσία επιτρέπει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς ανοικτό διαγωνισμό μόνο όταν υπάρχει πραγματικά απρόβλεπτη και κατεπείγουσα ανάγκη, η οποία δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του ίδιου του φορέα.
Είναι λοιπόν εύλογο να αναρωτηθεί κανείς:
Μπορεί να χαρακτηριστεί «απρόβλεπτο» ένα πρόβλημα που είχε καταγγελθεί ήδη από το 2018, είχε καταγραφεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες, είχε οδηγήσει σε ελέγχους, πορίσματα, παραβάσεις και εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ σε πρόστιμα, και το 2026 επιβεβαιώθηκε με επίσημο έγγραφο του Κεντρικού Λιμεναρχείου ότι υπήρχε θαλάσσια ρύπανση και μικροβιολογική επιβάρυνση με δείκτες κοπρανώδους μόλυνσης;
Η απάντηση θα δοθεί από τα αρμόδια θεσμικά όργανα. Η κοινωνία της Ρόδου, όμως, δικαιούται να γνωρίζει τι ακριβώς έγινε όλα αυτά τα χρόνια για να προστατευθεί το θαλάσσιο περιβάλλον και γιατί ένα πρόβλημα που ήταν γνωστό επί σειρά ετών εξακολουθεί να ταλαιπωρεί το νησί.
Η προστασία της θάλασσας δεν είναι μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση. Είναι υποχρέωση απέναντι στη δημόσια υγεία, στον τουρισμό, στην τοπική οικονομία και στις επόμενες γενιές.
Όταν επί οκτώ και πλέον χρόνια καταγράφονται καταγγελίες, έλεγχοι, παραβάσεις, πρόστιμα και, πλέον, επίσημες διαπιστώσεις του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ρόδου για θαλάσσια ρύπανση και μικροβιολογική επιβάρυνση με δείκτες κοπρανώδους μόλυνσης, η κοινωνία της Ρόδου δικαιούται απαντήσεις . Το περιβάλλον, η δημόσια υγεία και η αξιοπιστία του νησιού δεν μπορούν να παραμένουν όμηροι της αδράνειας
