Όραμα για το 2031: η ανάπτυξη να φτάνει από τα αστικά κέντρα μέχρι το πιο απομακρυσμένο χωριό και το πιο μικρό νησί. Συγκράτηση νέων στη χώρα, ίδιες ευκαιρίες σε πόλεις, χωριά, νησιά.
Μικρότερη φορολογική επιβάρυνση για τους επαγγελματίες των μικρών οικισμών, κατάργηση του ΕΝΦΙΑ με πληθυσμιακό κριτήριο, τέλος επιτηδεύματος που καταργείται από το 2027 για τα νομικά πρόσωπα της περιφέρειας και διπλή επιστροφή ενοικίου για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές, είναι ορισμένες από τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ απέναντι στις ανάγκες της νησιωτικής Ελλάδας.
Της Ρένας Παυλάκη
Η ομιλία στη ΔΕΘ 2026 επιβεβαίωσε ότι η νησιωτική Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται ως περιφερειακό ζήτημα, αλλά ως στρατηγικός άξονας της εθνικής πολιτικής. Οι παρεμβάσεις συνδυάζουν την οικονομική ελάφρυνση την ενεργειακή αυτονομία (διασυνδέσεις), την ενίσχυση της ασφάλειας και την προστασία του μόνιμου πληθυσμού.
Οι περισσότερες οικονομικές παρεμβάσεις εντάσσονται σε πανελλαδικές ή περιφερειακές πολιτικές και οι όροι εφαρμογής τους κατά την εξειδίκευση των μέτρων θα καθορίσουν ποιοι νησιώτες και ποιες επιχειρήσεις θα ωφεληθούν.
Ο Πρωθυπουργός περιέγραψε ως επιδίωξη «οι προοπτικές της χώρας να κρατούν εδώ τους νέους, δίνοντας σε πόλεις, σε χωριά, στα νησιά μας τις ίδιες ευκαιρίες».
Βάσει της ομιλίας του Πρωθυπουργού στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), υπήρξε μια σειρά από στοχευμένες παρεμβάσεις που αφορούν, άμεσα ή έμμεσα, τη νησιωτική Ελλάδα:
1. Οικονομικά και Φορολογικά Μέτρα
-
Μείωση Τεκμηρίων: Προβλέπεται μείωση των τεκμηρίων κατά 50% για τους ελεύθερους επαγγελματίες σε οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων, ρύθμιση που ανακουφίζει άμεσα επαγγελματίες σε μικρά νησιά.
«Στους οικισμούς κάτω των 2.000 μόνιμων κατοίκων -στη Δυτική Μακεδονία για ευνόητους λόγους ανεβάζουμε το όριο στους 2.200- τα τεκμήρια πέφτουν στο μισό», ανέφερε ο πρωθυπουργός.
-
Κατάργηση τέλους επιτηδεύματος: Το μέτρο καταργείται πλήρως στην Ελληνική Περιφέρεια, ξεκινώντας από το φορολογικό έτος 2026.
«Το τέλος επιτηδεύματος από το 2027 καταργείται για τα νομικά πρόσωπα με έδρα ή υποκαταστήματα εκτός της Αττικής, πλην της Ενότητας των Νήσων»
-
Απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ: Επεκτείνεται η πλήρης κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε μικρά χωριά και οικισμούς, διευρύνοντας το όριο από τους 1.500 στους 2.000 κατοίκους, κάτι που ευνοεί ευθέως τους κατοίκους απομακρυσμένων νησιωτικών οικισμών. Ανέφερε επέκταση σε ακόμη 131 οικισμούς, ώστε το σύνολο να φθάσει τους 12.855, και 650.000 ωφελούμενους ιδιοκτήτες.
«Μέσα Μαρτίου του 2027 με τις νέες βεβαιώσεις ΕΝΦΙΑ ο συγκεκριμένος φόρος καταργείται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία».
2. Στέγαση και Τοπικές Υποδομές
-
Στέγαση Δημοσίων Υπαλλήλων: Ένα διαχρονικό πρόβλημα των νησιών είναι η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών για κρίσιμες ειδικότητες. Για το λόγο αυτό, ανακοινώθηκε η δημιουργία ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας σε νησιωτικούς δήμους, η οποία θα διευκολύνει την εύρεση στέγης για ιατρούς, εκπαιδευτικούς, αστυνομικούς και άλλους δημοσίους υπαλλήλους που καλούνται να υπηρετήσουν εκεί. Ανακοινώθηκε η επιστροφή ενός ή δύο ενοικίων για ιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς.στις 30 Νοεμβρίου 2026 για το έτος 2025 και επανάληψη της διπλής επιστροφής για τις συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες στις 30 Νοεμβρίου 2027. Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη δυνατότητα στελέχωσης των νησιωτικών σχολείων και μονάδων υγείας. Στον σχεδιασμό της επόμενης περιόδου περιέλαβε 20.000 νέες ή ανακαινισμένες κατοικίες, 8.500 φοιτητικές κλίνες και 2.000 διαμερίσματα για στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, με αξιοποίηση δημόσιας και δημοτικής περιουσίας. Δεν προσδιόρισε πάντως πόσα από αυτά θα βρίσκονται σε νησιά. Επίσης, στο γενικότερο στεγαστικό πρόγραμμα ανακοίνωσε το «Σπίτι μου ΙΙΙ», ύψους 2 δισ. ευρώ, με έναρξη τον Ιανουάριο 2027 και πρόθεση διεύρυνσης των ηλικιακών ορίων.
«Στις 25 Σεπτεμβρίου του 2026 καταβάλλεται διπλό ενοίκιο σε εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές που υπηρετούν στην περιφέρεια, και μάλιστα αναδρομικά για το φορολογικό έτος 2024».
- Πρόγραμμα Golden Visa: Σε μια προσπάθεια να συγκρατηθούν οι τιμές των ακινήτων, το ελάχιστο όριο επένδυσης αυξάνεται στις 800.000 ευρώ ειδικά για νησιά με πληθυσμό άνω των 3.100 κατοίκων. Προανήγγειλε επίσης αύξηση του φόρου μεταβίβασης από 3% σε 15% για αγοραστές από τρίτες χώρες εκτός ΕΕ, συνδέοντας την απόφαση με τη δυσκολία απόκτησης κατοικίας από Έλληνες σε περιοχές με αυξημένο ενδιαφέρον από το εξωτερικό.
3. Μεταναστευτικό, Ασφάλεια και Εθνικοί Λόγοι
-
Προστασία Συνόρων: Σε ό,τι αφορά τους εθνικούς λόγους και την εθνική ασφάλεια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα υπογραμμίζοντας ότι «από πολιορκημένη, η χώρα κρατά απόρθητα τα σύνορά της».
-
Τουρισμός έναντι Μεταναστευτικών Ροών: Κάνοντας άμεση αναφορά στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και την αλλαγή της εικόνας τους, ο Πρωθυπουργός τόνισε πως τα νησιά πλέον, αντί για ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές, υποδέχονται Τούρκους επισκέπτες (αξιοποιώντας το πρόγραμμα της express visa), ένα γεγονός που στηρίζει έμπρακτα και αναβαθμίζει την τοπική οικονομία.
4. Ενέργεια – Νερό, φορείς ύδρευσης και Κλιματική Προσαρμογή
Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις αποτέλεσαν μία από τις σαφέστερες αναφορές στα νησιά. Ο πρωθυπουργός συνέδεσε τις επενδύσεις αυτές με τη δυνατότητα μείωσης των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας κατά 50% από τον Ιανουάριο 2027 σε όλες τις οικιακές παροχές. Στη δέσμευση για μείωση 30% της τιμής ρεύματος στην επόμενη τριετία, ανέφερε ρητά τις επενδύσεις στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών (μαζί με τις ΑΠΕ) ως λόγο που οι τιμές διατηρούνται σήμερα 19% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
«Μπορούμε να το κάνουμε αυτό γιατί επενδύσαμε σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, επενδύσαμε στις διασυνδέσεις των νησιών μας».
Η εξαγγελία αφορά τις ΥΚΩ, όχι μείωση κατά 50% ολόκληρου του λογαριασμού. Χωριστά τέθηκε στόχος μείωσης της τιμής του ρεύματος κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία, ενώ προαναγγέλθηκε πρόγραμμα επιδοτούμενης αγοράς αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων για 100.000 δικαιούχους. Η περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ και των ηλεκτρικών διασυνδέσεων εντάχθηκε και στον μεσοπρόθεσμο κυβερνητικό σχεδιασμό.
Για τη διαχείριση του νερού ανακοινώθηκε κατεύθυνση αναδιοργάνωσης με προφανές ενδιαφέρον και για τις νησιωτικές υπηρεσίες ύδρευσης, καθώς αποτυπώνει τη σαφή πρόθεση αλλαγής στην οργάνωση της διαχείρισης και στον σχεδιασμό των έργων.
«Πρέπει να προχωρήσουμε ενοποιώντας 700 διάσπαρτους φορείς που έχουμε σήμερα εκτός ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Να προχωρήσουμε σε έναν κεντρικό σχεδιασμό των έργων, να μπορούμε να έχουμε ψηφιακή παρακολούθηση των απωλειών και σύνδεση των τελών με τη σωστή χρήση του πολύτιμου αγαθού».
Στην ίδια θεματική περιλαμβάνονται η μετάπτωση των Πολεοδομιών στο εθνικό Κτηματολόγιο, η ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας και η προσαρμογή του πολεοδομικού σχεδιασμού, των κτηρίων, της γεωργίας και του τουρισμού στις κλιματικές συνθήκες. Ο πρωθυπουργός μίλησε χαρακτηριστικά για «την εδαφική συνοχή της επικράτειας, την ανάδειξη όχι μόνο της νησιωτικότητας αλλά και της ορεινότητας, ως σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα».
5. Άμυνα, ασφάλεια και μεταναστευτικό
Στο μεταναστευτικό, ο πρωθυπουργός χρησιμοποίησε τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου ως παράδειγμα της κυβερνητικής αποτίμησης για τη φύλαξη των συνόρων. Επικαλέστηκε τη Λέσβο, αντιπαραβάλλοντας την προηγούμενη παρουσία 30.000 μεταναστών και προσφύγων με τη σημερινή εικόνα, όπως την περιέγραψε:
«Σήμερα είναι κάτι παραπάνω από 300. Και αντί για μετανάστες και πρόσφυγες έχουμε Τούρκους επισκέπτες, τους οποίους υποδεχόμαστε και οι οποίοι στηρίζουν την τοπική οικονομία».
Σε άλλο σημείο, μιλώντας για τις αντιδράσεις της γείτονος χώρας, ζήτησε «αυτοπεποίθηση και ψυχραιμία» και επαγρύπνηση της πολιτείας.
Η ασφάλεια των νησιών εντάσσεται στο συνολικό αμυντικό σχέδιο που περιέγραψε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με ορίζοντα το 2030 και αναφορές σε Rafale, φρεγάτες Belh@rra, F-35 και στην «Ασπίδα του Αχιλλέα». Στον απολογισμό του συμπεριέλαβε επίσης νέα όπλα, drones και εκπαίδευση των Ενόπλων Δυνάμεων. Στην Πολιτική Προστασία αναφέρθηκε στο 112 και στην παραλαβή νέων Canadair 515 το 2028, ενώ συμπεριέλαβε στον σχεδιασμό την αναβάθμιση της Αστυνομίας.
Για την εξωτερική πολιτική, συνέδεσε τις συμμαχίες και τους διπλωματικούς χειρισμούς με την επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο, τις συμφωνίες ΑΟΖ και την ενεργειακή δραστηριότητα:
«Ικανούς να επεκτείνουμε τα χωρικά μας ύδατα στο Ιόνιο, να χαράζουμε Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες με τα γειτονικά μας κράτη, αλλά και να συνοδεύουμε, για πρώτη φορά στο πεδίο, την ενεργειακή μας πολιτική με την κατοχύρωση των εθνικών μας δικαιωμάτων».
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός τοποθέτησε στο πρώτο εξάμηνο του 2027 ερευνητική γεώτρηση, χωρίς στο συγκεκριμένο απόσπασμα να κατονομάζει περιοχή. Συνέδεσε, τέλος, την ελληνική προεδρία στο Συμβούλιο της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027 με την προώθηση εθνικών προτεραιοτήτων στις ευρωπαϊκές αποφάσεις.
