Όταν το οικοδόμημα μιας αυτοκρατορίας καταρρέει, το πρώτο πράγμα που σκορπίζεται στον αέρα δεν είναι τα τσιμέντα ή τα κλεμμένα εκατομμύρια, αλλά οι «πιστοί» της σύμμαχοι. Η πολύκροτη υπόθεση της αλυσίδας «Το Χωριάτικο» και η προφυλάκιση του επιχειρηματία Άγγελου Γιαννακόπουλου έφεραν στο φως ένα τεράστιο δίκτυο φοροδιαφυγής και μαύρου χρήματος, κυρίως όμως αποκάλυψαν μια βαθιά ριζωμένη κοινωνική και επιχειρηματική υποκρισία, με επίκεντρο τη Ρόδο.
Μέχρι χθες, η εγγύτητα με τον ισχυρό άνδρα των φούρνων, των νυχτερινών κέντρων και των beach bar-φιλέτων αποτελούσε τίτλο τιμής, διαβατήριο κοινωνικής ανέλιξης και πηγή εύκολου πλουτισμού. Σήμερα, στην εποχή της μεγάλης δικαστικής καταιγίδας, οι ίδιοι άνθρωποι που συνωστίζονταν στα γραφεία και στις κοσμικές εκδηλώσεις του, έχουν πάθει μια ξαφνική, ομαδική αμνησία.
Το φαινόμενο των «λαγών» –των ανθρώπων που δέχτηκαν να μπουν μπροστά ως αχυράνθρωποι, να υπογράψουν εικονικές εταιρείες και να διευκολύνουν το αλισβερίσι– δεν είναι απλώς μια νομική υπερασπιστική γραμμή του τύπου «δεν ήξερα, δεν είδα». Είναι μια βαθιά ανήθικη στάση. Όσο το χρήμα έρεε και η εξουσία του κυκλώματος άπλωνε τα δίχτυα της στο νησί, κανείς δεν ρωτούσε από πού προέρχονταν οι βαλίτσες. Όλοι απολάμβαναν τη θαλπωρή της επιχειρηματικής σκιάς του.
Μόλις, όμως, οι αρχές έσφιξαν τον κλοιό και άνοιξαν οι πόρτες των φυλακών, η πίστη εξατμίστηκε. Οι συνεργάτες έγιναν «ξένοι», οι συνέταιροι δήλωσαν «θύματα εξαπάτησης» και οι τοπικοί παράγοντες που έκλειναν τα μάτια έσπευσαν να πάρουν αποστάσεις ασφαλείας.
Η κριτική απέναντι σε αυτούς τους όψιμους αρνητές δεν γίνεται από κάποιο βάθρο ηθικής ανωτερότητας, αλλά από την ίδια την κοινωνία που παρακολουθεί απηυδισμένη το θέατρο του παραλόγου. Η επίκληση της άγνοιας από ανθρώπους που διαχειρίζονταν εκατομμύρια είναι προκλητική. Δείχνει έναν στυγνό καιροσκοπισμό: μαζί στα κέρδη, αλλά ο καθένας μόνος του στις ευθύνες.
Το σκάνδαλο «Χωριάτικο» αφήνει πίσω του μια πικρή αλήθεια για τον κόσμο της παραοικονομίας. Σε αυτά τα σκοτεινά δίκτυα δεν υπάρχουν πραγματικές συμμαχίες, ούτε φιλίες. Υπάρχουν μόνο προσωρινές συναλλαγές. Και όταν το πλοίο αρχίζει να βυθίζεται, οι «λαγοί» είναι οι πρώτοι που τρέχουν να κρυφτούν, ελπίζοντας ότι η κοινωνία θα ξεχάσει όσα οι ίδιοι σήμερα προσποιούνται πως δεν γνωρίζουν.