Σε πρωτοφανές διοικητικό φιάσκο, που έφερε την ασχετοσύνη στα όρια του ανέκδοτου, κατέληξε η πρωτοβουλία του Σωτήρη Βαγιανού να θέσει στην Επιτροπή Παρακολούθησης της Προγραμματικής Σύμβασης για τη Μεσαιωνική Πόλη ζητήματα που, σύμφωνα με τους όρους της ίδιας της Σύμβασης και τις έγγραφες αντιδράσεις μελών της, εκφεύγουν των αρμοδιοτήτων της. Όταν το εγχείρημα κατέρρευσε και η συνεδρίαση αναβλήθηκε, ο κ. Βαγιανός αναγκάστηκε να αποστείλει απολογητική επιστολή και «ορθή επανάληψη», μετακυλίοντας την ευθύνη στη Γραμματεία, την οποία κατηγόρησε ότι απέστειλε κατά λάθος το εσφαλμένο έγγραφο — ένα έγγραφο που έφερε το όνομά του, περιείχε τη δική του εισήγηση και κατέληγε ακόμη και σε έτοιμο σχέδιο «ομόφωνης» απόφασης της Επιτροπής.
Της Ρένας Παυλάκη
Ο Σωτήρης Βαγιανός συνεχίζει, συνεπώς, να γράφει ιστορία. Όχι μόνο ως πρόεδρος της ΔΕΥΑΡ, αλλά και ως αντιδήμαρχος αρμόδιος για τη Μεσαιωνική Πόλη και τα Μνημεία. Μόνο που αυτή τη φορά η ιστορία γράφτηκε με αναβολές, «ορθές επαναλήψεις» και στο τέλος με μια απολογητική επιστολή, απόρροια της άγνοιας θεμελιωδών άρθρων της Προγραμματικής Σύμβασης της Μεσαιωνικής Πόλης, συμβαλλόμενο μέρος της οποίας είναι ο Δήμος Ρόδου.
Η πρώτη πρόσκληση, με ημερομηνία 13 Ιουλίου 2026 αφορούσε τη συστατική συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης την Παρασκευή 17 Ιουλίου. Η ώρα είχε αρχικά γνωστοποιηθεί για τις 10:00 και στη συνέχεια – λόγω της συνέντευξης Τύπου για το πρόβλημα της ρύπανσης από τον Βιολογικό – μετακινήθηκε στις 13:00, της ίδιας ημέρας. Μαζί με αυτήν διακινήθηκε η εισήγηση του Σωτήρη Βαγιανού για την «ανάλυση ζητημάτων υλοποίησης και εισήγηση τροποποίησης» της Προγραμματικής Σύμβασης.
Το περιεχόμενο του εγγράφου περιλάμβανε επανασχεδιασμό και επανακοστολόγηση δράσεων, αλλαγές στα έργα των υπόγειων δικτύων, ένταξη της Λίνδου στο αντικείμενο, μεταβολές στο χρηματοδοτικό σχήμα, θέσπιση νέων υποχρεώσεων για το Υπουργείο Πολιτισμού και την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, συγχρηματοδότηση υπηρεσιών από τον ΟΔΑΠ, ένταξη ψηφιακού εισιτηρίου, παραχωρήσεις ακινήτων και επικαιροποίηση των παραρτημάτων της Σύμβασης.
Το έγγραφο κατέληγε, μάλιστα, σε «Σχέδιο προτεινόμενης απόφασης της Επιτροπής Παρακολούθησης», σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή θα εισηγείτο «ομόφωνα» προς τα συμβαλλόμενα μέρη την τροποποίηση της Προγραμματικής Σύμβασης σε έντεκα συγκεκριμένα σημεία. Δηλαδή, πριν καν συνεδριάσει η Επιτροπή και πριν τοποθετηθούν τα μέλη της, υπήρχε ήδη διατυπωμένο το αποτέλεσμα που αναμενόταν να παραγάγει, δηλαδή μία ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής!
Δεδομένων των άρθρων της Προγραμματικής Σύμβασης που καθορίζουν τη σύνθεση και τις αρμοδιότητες της Επιτροπής Παρακολούθησης, τα όσα ακολούθησαν ήταν προδιαγεγραμμένα.
Οι Επιτροπές και οι αρμοδιότητές τους
Η Προγραμματική Σύμβαση της Μεσαιωνικής Πόλης προβλέπει δύο διαφορετικές επιτροπές, με διαφορετική σύνθεση και αποστολή, όπως από το πρωί της περασμένης Παρασκευής είχε επισημανθεί κατά τη διάρκεια της εκπομπής Πρωινό Express, όπου είχε γίνει σαφές ότι η θεματολογία της εισήγησης Βαγιανού δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Επιτροπής Παρακολούθησης.
Η πρώτη είναι η επταμελής Επιτροπή Παρακολούθησης, στην οποία συμμετέχουν υπηρεσιακοί παράγοντες, δύο εκπρόσωποι του Υπουργείου Πολιτισμού, ένας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, τρεις του Δήμου Ρόδου και ένας του ΟΔΑΠ. Η δουλειά της είναι κυρίως να παρακολουθεί εάν όσα έχουν συμφωνηθεί υλοποιούνται, να εντοπίζει προβλήματα και να διαβιβάζει εισηγήσεις ή ζητήματα στα αρμόδια όργανα.
Η δεύτερη είναι η εξαμελής Επιτροπή Στρατηγικού Σχεδιασμού, στην οποία συμμετέχουν τα πολιτικά και θεσμικά πρόσωπα που εκπροσωπούν τους συμβαλλόμενους φορείς: η υπουργός Πολιτισμού, ο γενικός γραμματέας του Υπουργείου, ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, ο δήμαρχος Ρόδου, ο αρμόδιος αντιδήμαρχος και ο πρόεδρος του ΟΔΑΠ. Αυτή είναι η Επιτροπή που χαράσσει τη στρατηγική, καθορίζει τις προτεραιότητες, προγραμματίζει ποια έργα και μελέτες θα προχωρήσουν και αποφασίζει επί των ζητημάτων που της παραπέμπει η Επιτροπή Παρακολούθησης.
Με απλά λόγια, η Επιτροπή Παρακολούθησης ελέγχει την πορεία της Σύμβασης και επισημαίνει τα προβλήματα. Η Επιτροπή Στρατηγικού Σχεδιασμού αποφασίζει την κατεύθυνση που θα ακολουθηθεί. Η πρώτη δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη δεύτερη και να επανασχεδιάσει από μόνη της το έργο, τη χρηματοδότηση και τις υποχρεώσεις των συμβαλλόμενων φορέων.
Το όριο γίνεται ακόμη σαφέστερο στο άρθρο 7. Η Σύμβαση επιτρέπει αλλαγές στο χρονοδιάγραμμα και σε άλλους επιμέρους όρους, εξαιρεί όμως ρητά το φυσικό αντικείμενο, το οικονομικό αντικείμενο και τον τρόπο υλοποίησης. Δηλαδή, δεν μπορεί μέσω μιας απλής εισήγησης να αλλάξει ποια έργα περιλαμβάνονται, πόσο κοστίζουν, ποιος τα χρηματοδοτεί και με ποιον τρόπο θα εκτελεστούν.
Η ψυχρολουσία από τα μέλη της Επιτροπής
Η συνεδρίαση της περασμένης Παρασκευής δεν πραγματοποιήθηκε, τελικά λόγω κωλυμάτων μελών και μεταφέρθηκε για χθες Τρίτη 21 Ιουλίου, στις 13:00. Το πρωί της Δευτέρας 20 Ιουλίου εστάλη νέος σύνδεσμος τηλεδιάσκεψης. Σημειωτέον ότι από την εκπομπή «Πρωινό Xpress» της περασμένης Παρασκευής είχει γίνει επίκληση των άρθρων της Προγραμματικής Σύμβασης και είχε ήδη επισημανθεί δημόσια το ζήτημα των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής. Υπήρχε, επομένως, χρόνος για έλεγχο της εισήγησης Βαγιανού, ωστόσο το γεγονός ότι δεν εστάλη νέα εισήγηση αποδεικνύει ότι η συζήτηση θα γινόταν με βάση την αρχική.
Η επιβεβαίωση του προβλήματος ήρθε το πρωί της Τρίτης από τα ίδια τα μέλη της Επιτροπής.
Η αναπληρώτρια προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, Ελένη Φαρμακίδου, επισήμανε εγγράφως ότι οι προτεινόμενες αλλαγές συνιστούν ουσιώδεις τροποποιήσεις του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου και του τρόπου υλοποίησης της Προγραμματικής Σύμβασης. Τόνισε ότι οι μεταβολές αυτές εξαιρούνται ρητά από το άρθρο 7, ότι εκφεύγουν των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής Παρακολούθησης και ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την εισαγωγή τους προς συζήτηση. Δήλωσε, ως εκ τούτου, ότι δεν συναινεί ούτε στη συζήτηση ούτε στη λήψη οποιασδήποτε σχετικής απόφασης.
Αντίστοιχη θέση διατύπωσε το μέλος της Επιτροπής Θεόδωρος Μαυρίλας. Στην επιστολή του αναφέρθηκε συγκεκριμένα στον επανασχεδιασμό και την επανακοστολόγηση δράσεων, στις αλλαγές του φυσικού αντικειμένου, στην ένταξη νέων δράσεων και γεωγραφικών περιοχών, στη διαφορετική κατανομή χρηματοδότησης, στη δημιουργία νέων θεσμικών υποχρεώσεων και στα ζητήματα διαχείρισης ακινήτων. Δήλωσε ρητά την αντίθεσή του στη συζήτηση και στη λήψη απόφασης, γνωστοποίησε ότι απέχει από τη συνεδρίαση και ζήτησε η δήλωσή του να καταχωρισθεί αυτούσια στα πρακτικά.
Κατόπιν αυτών η συνεδρίαση αναβλήθηκε εκ νέου
Μετά το φιάσκο, η απολογία Βαγιανού
Μετά τις δύο αυτές παρεμβάσεις, ο κ. Βαγιανός απέστειλε νέο έγγραφο με τίτλο «Διευκρινίσεις επί υποβληθείσας δήλωσης – Ορθή επανάληψη των εισηγήσεων και της ημερήσιας διάταξης – Αναβολή και εκ νέου σύγκληση της συνεδρίασης».
Στο έγγραφο υποστηρίζει ότι στα μέλη είχε αποσταλεί «μη επικαιροποιημένη/εσφαλμένη εκδοχή», αντί του τελικού κειμένου. Την ευθύνη απέδωσε στη Γραμματεία της Επιτροπής, χαρακτηρίζοντας το συμβάν ως αποκλειστικά «διαχειριστικής/γραμματειακής φύσεως». Ο κ. Βαγιανός ζητεί, μάλιστα, συγγνώμη «εκ μέρους της Γραμματείας», υποστηρίζοντας ότι η εσφαλμένη αποστολή δεν σχετίζεται με το περιεχόμενο ή τη νομιμότητα της ημερήσιας διάταξης.
Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις του, στο «ορθό» έγγραφο η ανάλυση και η πρόταση τροποποίησης εμφανίζονται μόνο ως θέμα προ ημερησίας διάταξης, προς ενημέρωση και παραπομπή στην Επιτροπή Στρατηγικού Σχεδιασμού, ενώ το μοναδικό θέμα που τίθεται προς ψηφοφορία είναι η συγκρότηση της Επιτροπής Παρακολούθησης σε σώμα.
Από τη σύγκριση των δύο εγγράφων προκύπτει ότι από τη μία εκδοχή αφαιρέθηκαν ολόκληρο το Μέρος Β΄, τα έντεκα σημεία τροποποίησης, το σχέδιο «ομόφωνης» απόφασης και το παράρτημα των έργων. Στη θέση τους παρέμεινε ως μοναδικό θέμα ημερήσιας διάταξης η συγκρότηση της Επιτροπής σε σώμα.
Ωστόσο, στην πρώτη σελίδα εξακολουθεί να αναφέρεται ότι σκοπός του εγγράφου είναι η διατύπωση «συγκεκριμένης, αιτιολογημένης πρότασης τροποποίησης της Σύμβασης» στο Μέρος Β΄. Μόνο που στο Μέρος Β΄ δεν υπάρχει πλέον καμία τέτοια πρόταση. Υπάρχει μόνο η συγκρότηση της Επιτροπής σε σώμα!!!
Εντυπωσιάζει η αποποίηση της ευθύνης
Η προσπάθεια αποποίησης της ευθύνης από πλευράς Βαγιανού, όταν ήρθε η ψυχρολουσία από τα μέλη της Επιτροπής που του επισήμαναν την άγνοιά του, και η μετακύλισή της στη Γραμματεία, ει μη τι άλλο εντυπωσιάζει.
Ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι η λανθασμένη εκδοχή διακινήθηκε από τη Γραμματεία, είναι προφανές ότι η Γραμματεία δεν συνέταξε από μόνη της έντεκα προτεινόμενες αλλαγές και δεν αποφάσισε να συμπεριλάβει έτοιμο σχέδιο ομόφωνης απόφασης. Τα έγγραφα έφεραν το όνομα του εισηγητή Σωτήρη Βαγιανού και διακινήθηκαν με την ιδιότητά του ως προέδρου της Επιτροπής.
Ανέκδοτο η διοικητική ασχετοσύνη
Η εικόνα διοικητικής ασχετοσύνης έχει πλέον καταλήξει σε ανέκδοτο. Ένα ανέκδοτο, όμως, που εκτυλίσσεται γύρω από τη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου, ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, και γύρω από μία Προγραμματική Σύμβαση ύψους δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ. Εκεί η προχειρότητα παύει να είναι διασκεδαστική.
Όλα αυτά συμβαίνουν ενώ ο Σωτήρης Βαγιανός, με την ιδιότητα του προέδρου της ΔΕΥΑΡ, βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για το εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα του Βιολογικού της Ρόδου. Η χρονική επιλογή να έρθει αιφνιδίως στο προσκήνιο η Προγραμματική Σύμβαση δια της πρώτης συνεδρίασης της Επιτροπής Παρακολούθησης, εύλογα δημιουργεί το ερώτημα εάν επιχειρήθηκε μετατόπιση της δημόσιας ατζέντας. Εάν όντως αυτός ήταν ο σκοπός του, τότε το αποτέλεσμα ήταν το ακριβώς αντίθετο. Αντί να κλείσει ένα μέτωπο, άνοιξε ένα ακόμα ανάμεσα σε πολλά (Φράγμα Γαδουρά, Ακάβη, Τραμπολίνο, drones, κύβοι Ρούμπικ κλπ κλπ )!
