Με μια παρέμβαση που υπερβαίνει τα όρια της αισθητικής ανάπλασης και αγγίζει τον πυρήνα της ιστορικής ταυτότητας, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου δρομολογεί την τοποθέτηση έργου τέχνης εμπνευσμένου από τη Νίκη της Σαμοθράκης στον μεγαλύτερο κυκλικό κόμβο κοντά στο αεροδρόμιο της Ρόδου, ο οποίος θα έχει ολοκληρωθεί πριν το Πάσχα.
Της Ρένας Παυλάκη
Η πρωτοβουλία της Περιφέρειας αποκτά διπλή διάσταση: αφενός λειτουργεί ως μια εικαστική παρέμβαση υψηλού συμβολισμού σε ένα από τα πιο κομβικά σημεία εισόδου του νησιού, αφετέρου επιχειρεί να επανατοποθετήσει τη Ρόδο στον χάρτη της πολιτιστικής της κληρονομιάς, διεκδικώντας ενεργά τον ρόλο της ως κοιτίδας της Ελληνιστικής γλυπτικής.
Το έργο παρουσιάστηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο, μέσα από τις τοποθετήσεις του Περιφερειάρχη Γιώργου Χατζημάρκου και του εικαστικού Δημήτρη Ναλμπάντη, οι οποίοι ανέδειξαν τόσο τον πολιτιστικό όσο και τον συμβολικό του χαρακτήρα.
Ο Περιφερειάρχης, λαμβάνοντας πρώτος τον λόγο, επέλεξε να τοποθετήσει τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία μέσα σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο. Αναφέρθηκε με έμφαση στην Ελληνιστική περίοδο, την οποία χαρακτήρισε ως μία από τις πιο δημιουργικές φάσεις της ελληνικής ιστορίας, με έργα που σήμερα κοσμούν τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου. Στάθηκε ιδιαίτερα στη Ροδιακή Σχολή Γλυπτικής, υπενθυμίζοντας ότι αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους καλλιτεχνικούς πυρήνες της εποχής, από τον οποίο προέκυψαν εμβληματικά έργα όπως η Νίκη της Σαμοθράκης.
Η επιλογή του συγκεκριμένου γλυπτού, όπως εξήγησε, δεν είναι τυχαία. Αντιθέτως, εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό των κυκλικών κόμβων του οδικού δικτύου, με στόχο την ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας του τόπου. «Θέλουμε να στηρίξουμε το αίσθημα περηφάνειας των τοπικών κοινωνιών και να υπενθυμίσουμε, τόσο στους κατοίκους όσο και στους επισκέπτες, το βάθος της ιστορίας μας», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η Νίκη της Σαμοθράκης, παρά τον τόπο εύρεσής της, φέρει σαφή στοιχεία σύνδεσης με τη Ρόδο – τόσο ως προς τη σχολή δημιουργίας όσο και ως προς τα υλικά της βάσης της. Ειδικότερα ανέφερε:
“Η Ελληνιστική περίοδος είναι, είναι μια περίοδος της ιστορίας στην οποία ο τόπος μας έχει μεγαλουργήσει. Ελληνιστική περίοδος είναι τρεις αιώνες μετά το θάνατο του του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Τα αποτελέσματα της Ελληνιστικής περιόδου είναι διάσπαρτα σε όλο τον πλανήτη. Σε πάρα πολύ μεγάλα μουσεία. βρίσκονται υπέροχα εκθέματα τα οποία είναι δημιουργήματα εκείνης της ιστορικής περιόδου. Λέω παραδείγματα: η Αφροδίτη της Μήλου, η Νίκη της Σαμοθράκης. Αυτά είναι δημιουργήματα εκείνης της περιόδου. Υπήρχε μια πάρα πολύ μεγάλη σχολή. Η Ροδιακή Σχολή Γλυπτικής η οποία δημιούργησετα αγάλματα αυτά καθαυτά, αλλά και όλους τους μεγάλους δημιουργούς εκείνης της περιόδου, τριών ολόκληρων αιώνων. Στο συγκεκριμένο κόμβο που είναι ο μεγαλύτερος, η σκέψη μας είναι να τοποθετηθεί μία παράσταση της Νίκης της Σαμοθράκης και θα ακολουθήσουνε και οι άλλοι κόμβοι στους οποίους επίσης θέλουμε να περάσουμε στοιχεία της ιστορίας, αυτού του τόπου. Γιατί θέλουμε να να να στηρίξουμε το αίσθημα περηφάνειας των ντόπιων για την πατρίδα τους. Α, η η Νίκη της Σαμοθράκης βρέθηκε στην Σαμοθράκη το 1863. Αλλά ιστορικοί έχουνε καταλήξει στο ότι δεν κατασκευάστηκε στη Σαμοθράκη και ότι μεταφέρθηκε εκεί. Οι ιστορικοί της τέχνης έχουνε καταλήξει ότι είναι κλασικό δημιούργημα της Ροδιακής Σχολής της Γλυπτικής. Θέλουμε να ξεκινήσουμε από αυτό τον κόμβο, να θυμίσουμε στους στους ντόπιους αλλά και στους επισκέπτες μας, ένα κομμάτι της λαμπρής ιστορίας αυτού του τόπου. Η Ελληνιστική περίοδος σίγουρα είναι το λαμπρότερο κομμάτι αυτής της ιστορίας. “
Η«Νίκη της Ρόδου»
Στο ίδιο πνεύμα, ο εικαστικός Δημήτρης Ναλμπάντης, ο οποίος παρουσίασε τη μακέτα του έργου, ευθυγραμμίστηκε με τη φιλοσοφία της Περιφέρειας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη διασύνδεση πολιτισμού και τουρισμού. Υπενθύμισε ότι η έμπνευσή του γεννήθηκε με την άφιξή του στη Ρόδο πριν από έξι χρόνια και εδράζεται στην πεποίθηση ότι το εμβληματικό αυτό έργο της αρχαιότητας συνδέεται ουσιαστικά με το νησί.
Ο ίδιος προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, θέτοντας ζήτημα ονομασίας και ταυτότητας του γλυπτού, υποστηρίζοντας ότι θα έπρεπε να αποδίδεται ως «Νίκη της Ρόδου», καθώς, όπως τόνισε, αποτελεί δημιούργημα της Ροδιακής γλυπτικής του 2ου αιώνα π.Χ., αποδιδόμενο στον γλύπτη Πυθόκριτο. «Εδώ βρίσκεται η γέννηση αυτού του μεγάλου έργου», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η αποκατάσταση αυτής της ιστορικής αλήθειας αποτελεί για τον ίδιο όχι μόνο καλλιτεχνική, αλλά και ηθική ανάγκη.
Ο κ. Ναλμπάντης ανέφερε τα εξής:
“Συμφωνώ και ταυτίζομαι με την φιλοσοφία του κυρίου Περιφερειάρχη. Είναι πολύ σημαντικό να προωθήσουμε τον πολιτισμό γιατί ταυτίζεται πάρα πολύ και με τον τουρισμό. Όταν ήρθα λοιπόν πριν έξι χρόνια εδώ στο νησί της Ρόδου, η έμπνευσή μου ήτανε η Νίκη της Ρόδου. Δεν λέω Νίκη της Σαμοθράκης, Νίκη της Ρόδου. Γιατί γνωρίζουμε, όπως οι περισσότεροι, ότι η Νίκη, μαζί με άλλες τρεις, είναι δημιούργημα της Ελληνιστικής γλυπτικής της Ρόδου. Αυτό το αίσθημα λοιπόν του δικαίου, βεβαίως, με έκανε να δημιουργήσω αυτή τη μακέτα, αυτή την έμπνευση που βλέπετε. Το αίσθημα όμως του δικαίου που έχουμε εμείς οι καλλιτέχνες είναι ότι – αν και πρέπει να σας τονίσω ότι εγώ είμαι Εβρίτης και το νησί του Έβρου είναι η Σαμοθράκη – θεωρώ ότι πρέπει να ονομάζεται η Νίκη της Ρόδου. Εδώ που γεννήθηκε, που είναι η δημιουργία, αφιερωμένο στον ναό των Μεγάλων Θεών της Σαμοθράκης. Άρα η σωστή ονομασία, η παγκόσμια ονομασία πρέπει να είναι Νίκη της Ρόδου. Και επειδή μιλάμε τώρα για το σημαντικότερο κατά πολλούς γλυπτό στον κόσμο, που είναι η Νίκη, ε, είναι πολύ μεγάλη η τιμή και η δική μου χαρά να δικαιωθεί ο πολιτισμός της Ρόδου και να τονίσουμε ότι εδώ είναι η γέννα αυτού του μεγάλου αγάλματος. Αυτό ήταν και η μεγάλη μου έμπνευση και χαίρομαι πάρα πολύ που έδειξε το ενδιαφέρον ο κύριος Περιφερειάρχης.”
