Οι εργαστηριακές αναλύσεις που κατέγραψαν υψηλή μικροβιολογική επιβάρυνση και η νέα εκτεταμένη εκροή λυμάτων καθιστούν αναγκαίες τις απαντήσεις – Τι προβλέπει η σύμβαση για την ασφαλή λειτουργία της εγκατάστασης κατά την μεταβατική περίοδο αντικατάστασης του εξοπλισμού της και ποιες είναι οι υποχρεώσεις του αναδόχου.
Στα μέσα του περασμένου Ιουλίου, με άρθρο που δημοσίευσε o Real Voice, σχετικά με την λειτουργία του Βιολογικού στο Βόδι, έθετε προς τη ΔΕΥΑΡ το ερώτημα: “Πως έφτασαν τα λύματα στη θάλασσα; Πως τεκμηριώνεται το έργο των 46,6 εκατ. € ενώ υπάρχει ήδη εν ισχύι εργολαβική σύμβαση;”. Επιπλέον, “ποια ανάγκη υπαγορεύει το κατεπείγον του “απρόβλεπτου”, όταν από τον περασμένο Σεπτέμβριο υπάρχει ενεργή εργολαβία για αναβάθμιση, συντήρηση και λειτουργία του Βιολογικού;” Τα ερωτήματα ήταν απολύτως εύλογα. Σήμερα επανέρχονται πιο επιτακτικά από κάθε άλλη φορά και απαιτούν από τη ΔΕΥΑΡ πειστικές και τεκμηριωμένες απαντήσεις. Όχι άλλα επικοινωνιακά τρικ, όχι άλλες υπεκφυγές, όχι άλλες απόπειρες αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης, γιατί εξαντλείται η υπομονή των πολιτών που μήνες τώρα παρακολουθούν ένα συνεχές παιχνίδι εντυπώσεων, ένα θέατρο του παραλόγου με εναλλαγές ρόλων και μεταμορφώσεις, από μέρα σε μέρα, αναλόγως του τί εξυπηρετεί στην εκάστοτε συγκυρία.
Της Ρένας Παυλάκη
Εκείνες τις μέρες του περασμένου Ιουλίου, βίντεο και φωτογραφίες από τη θαλάσσια περιοχή της Καλλιθέας όπου καταλήγει ο αγωγός της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων (ΕΕΛ), αποτύπωναν την περιβαλλοντική ρύπανση, ενώ υπήρχε – και παραμένει- εγκατεστημένος ανάδοχος, ακριβώς γι αυτή τη δουλειά. Για την σωστή και ασφαλή περιβαλλοντικά λειτουργία του Βιολογικού και την αποτροπή τέτοιων καταστάσεων. Την ίδια περίοδο, η ΔΕΥΑΡ επιχειρεί να αναθέσει το έργο των 46,6 εκατ. ευρώ, πλέον ΦΠΑ, για την επέκταση του Βιολογικού, χωρίς ανοικτή δημοσίευση και με πρόσκληση σε τέσσερις μόνο εργοληπτικές εταιρείες, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη και απρόβλεπτα συμβάντα.
Στο ίδιο άρθρο, ο RV είχε ζητήσει εξηγήσεις από τη ΔΕΥΑΡ, τονίζοντας τα εξής: “Από τη στιγμή που υπάρχει ενεργή σύμβαση με αντικείμενο την αναβάθμιση, την αντικατάσταση εξοπλισμού, τη λειτουργία και τη συντήρηση της ΕΕΛ στο Βόδι, η ΔΕΥΑΡ οφείλει να εξηγήσει τι ακριβώς συνέβη από τον Σεπτέμβριο του 2025 μέχρι σήμερα. Και, κυρίως, να εξηγήσει πώς έφτασε ο Βιολογικός σε τέτοια κατάσταση ώστε λύματα να εμφανίζονται στη θάλασσα, όταν υπήρχε ήδη εγκατεστημένος ανάδοχος με τόσο εκτεταμένο αντικείμενο εργασιών. Το ερώτημα δεν τίθεται για να αποδοθούν αυθαίρετα ευθύνες στην εργοληπτική εταιρεία. Είναι σαφές ότι η αξιολόγηση της εκτέλεσης μιας δημόσιας σύμβασης είναι ευθύνη της αναθέτουσας αρχής, των επιβλεπουσών υπηρεσιών και των αρμόδιων ελεγκτικών οργάνων. Τίθεται, όμως, ευθέως προς τη διοίκηση της ΔΕΥΑΡ: Ποια ήταν η δουλειά του εγκατεστημένου αναδόχου και γιατί το πρόβλημα δεν προλήφθηκε ή δεν αντιμετωπίστηκε εγκαίρως; Ποιο μέρος του συμβατικού αντικειμένου είχε ενεργοποιηθεί και εκτελεστεί μέχρι την εμφάνιση του προβλήματος; Στην περίπτωση του Βιολογικού, υπήρχαν προβλήματα γνωστά εδώ και χρόνια, περιβαλλοντικοί έλεγχοι, εκθέσεις και πρόστιμα. Παράλληλα, υπήρχε ήδη σύμβαση αναβάθμισης, λειτουργίας και συντήρησης της εγκατάστασης. Γιατί ο υφιστάμενος μηχανισμός λειτουργίας και συντήρησης δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα; Και γιατί η ύπαρξη εγκατεστημένου αναδόχου δεν αξιοποιήθηκε ώστε να εξασφαλιστεί η προσωρινή λειτουργία και προστασία της εγκατάστασης, δίνοντας στη ΔΕΥΑΡ τον χρόνο να προχωρήσει σε έναν κανονικό, ανοικτό διαγωνισμό για το μεγάλο έργο;
Τα ερωτήματα επιστρέφουν με μεγαλύτερη ένταση
Τα ερωτήματα αυτά τίθενται σήμερα ακόμη πιο επιτακτικά. Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) απέρριψε την διαδικασία της απευθείας διαπραγμάτευσης χωρίς πρόσκληση για την επέκταση του Βιολογικού, εξηγώντας μέσα από ένα σκεπτικό 37 σελίδων, για ποιους λόγους δεν πείστηκε ούτε για το απρόβλεπτο, ούτε για το κατεπείγον. Με ευθύνη της διοίκησης της ΔΕΥΑΡ, το κατεπείγον κρίσιμο περιβαλλοντικό έργο επιβαρύνεται τώρα με επιπλέον καθυστερήσεις και με το μέλλον άδηλο.
Την ίδια ώρα που νέα βίντεο και φωτογραφίες βλέπουν το φως της δημοσιότητας αποτυπώνοντας μεγάλης έκτασης ρύπανση στην εκβολή του Βιολογικού, ταυτοχρόνως με τη δημοσιοποίηση μέσα από τον RV των αποτελεσμάτων από το Γενικό Χημείο του Κράτους, εργαστηριακών αναλύσεων, δειγμάτων που συνέλεξε από την εν λόγω θαλάσσια περιοχή το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ρόδου, σε διαδοχικές δειγματοληψίες τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο.
Και ενώ συμβαίνουν αυτά, ο Θανάσης Μπαράκας, μιλώντας στο Πρωινό Xpress του RV, χθες το πρωί, σχολιάζοντας τα ευρήματα των χημικών αναλύσεων, τα χαρακτήρισε αναμενόμενα, ενώ έθεσε στη δημόσια συζήτηση το ζήτημα της λειτουργίας του Βιολογικού κατά την μεταβατική, όπως την χαρακτήρισε, φάση των έργων που προβλέπονται στη σύμβαση που είναι σε ισχύ.
Το ερώτημα που έθεσε αφορά όσα συμβαίνουν στο μεσοδιάστημα μεταξύ της αποξήλωσης του παλαιού μηχανολογικού εξοπλισμού και της εγκατάστασης των νέων συστημάτων επεξεργασίας λυμάτων. Τι ακριβώς λειτουργεί σήμερα στον Βιολογικό και με ποιον τρόπο διασφαλίζεται η επεξεργασία των λυμάτων κατά τη μεταβατική αυτή περίοδο από το παλιό στο νέο σύστημα;
Ο κ. Μπαράκας, ευλόγως, επαναφέρει το ίδιο ερώτημα που είχε τεθεί από τον RV στις 16 Ιουλίου. Η απάντηση είχε έρθει τότε από τον Σωτήρη Βαγιανό μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο της 21ης Ιουλίου, η οποία συνοδεύτηκε από την παραδοχή ότι ο ανάδοχος δεν μπορεί να διαχειριστεί πάντα την τεράστια παροχή λυμάτων.
Ακούστε τον εδώ:
Σίγουρα, η κατάσταση όπως έχει πλέον εξελιχθεί, απαιτεί από πλευράς Βαγιανού πιο σοβαρή και τεκμηριωμένη απάντηση από τους ήξεις αφήξεις ισχυρισμούς του, καθώς την ίδια στιγμή που δηλώνει περήφανος για τον Βιολογικό, την ίδια ακριβώς στιγμή παραδέχεται ότι δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα των λυμάτων (Συνέντευξη Τύπου 17 Ιουλίου 2026). Την ίδια ώρα που δηλώνει τυχερός που, ο εγκατεστημένος εδώ και ένα χρόνο ανάδοχος, ξέρει να διαχειρίζεται καλύτερα από τον καθένα τον Βιολογικό – αλλά μπορεί να υπάρχει και κάποια καλύτερη εταιρεία, όπως είπε – εκείνη την ίδια στιγμή προσθέτει ότι ο σημερινός ανάδοχος “προφανώς δεν μπορεί πάντα να τον διαχειριστεί”. Τι από τα δύο ισχύει;
Το θέμα προβλέπεται να έρθει στην ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας του Δημοτικού Συμβουλίου, όπως είπε ο κ. Μπαράκας, όπου θα ζητηθούν εξηγήσεις για όλα. Για τα λύματα, για τις εργαστηριακές αναλύσεις, για την ποιότητα των θαλασσίων υδάτων, για την απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ και φυσικά για την πορεία της εργολαβικής σύμβασης που βρίσκεται σε ισχύ.
Μέχρι τότε και ένα χρόνο μετά την υπογραφή της σύμβασης, έχει σημασία να δούμε τι ακριβώς προβλέπουν τα συμβατικά κείμενα που υεγράφησαν, για τη λειτουργία του Βιολογικού καθ’ όλη τη διάρκεια των εργασιών αναβάθμισής του και κατά πόσον διασφαλίζεται η ομαλή και ασφαλής λειτουργία της υφιστάμενης εγκατάστασης, η οποία αποτελεί διακριτή φάση της εργολαβίας και περιγράφεται με ακρίβεια και σαφήνεια στη διακήρυξη με ΑΔΑΜ 22PROC010259109, που είχε συνταχθεί επί ημερών Αντώνη Καμπουράκη και βάσει της οποίας διεξήχθη ο διαγωνισμός ανάδειξης αναδόχου.
Η σύμβαση του Σεπτεμβρίου 2025
Στις 3 Σεπτεμβρίου 2025, στην αίθουσα εθιμοτυπίας του Δήμου Ρόδου, υπογράφηκε με πανηγυρικό τρόπο η σύμβαση για το έργο: «Αναβάθμιση – Αντικατάσταση εξοπλισμού ΕΕΛ Ρόδου στη θέση Βόδι, με λειτουργία και συντήρηση». Η συνολική αξία της σύμβασης ανερχόταν σε 13.878.246,04 ευρώ, πλέον ΦΠΑ, μετά την έκπτωση του αναδόχου.
Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου της ΔΕΥΑΡ, το έργο περιλάμβανε εκτεταμένες εργασίες αναβάθμισης και αντικατάστασης κρίσιμου εξοπλισμού, νέα μονάδα υποδοχής και προεπεξεργασίας βοθρολυμάτων, πλήρη αντικατάσταση ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού και παρεμβάσεις στις μονάδες χονδροεσχάρωσης, στα αντλιοστάσια, στην καθίζηση, στη βιολογική επεξεργασία, στην απολύμανση και στην επεξεργασία της ιλύος (λυματολάσπης). Προέβλεπε ακόμη την κατασκευή νέου αγωγού διάθεσης επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων, την αναβάθμιση των συστημάτων αυτοματισμού και ελέγχου, ηλεκτρολογικές και κτιριακές παρεμβάσεις, αποκαταστάσεις φθορών, καθώς και τη λειτουργία και συντήρηση του συνολικού έργου από τον ανάδοχο.
Κατά την υπογραφή της σύμβασης, η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ διαβεβαίωνε ότι η ανάδοχος εταιρεία διέθετε την απαιτούμενη τεχνογνωσία και εμπειρία και ότι το έργο θα ολοκληρωνόταν εντός των προβλεπόμενων χρονοδιαγραμμάτων, με τις υψηλές τεχνικές προδιαγραφές που απαιτούνται. Από την πλευρά της αρμόδιας υπηρεσίας δηλωνόταν ότι η υλοποίηση του έργου θα παρακολουθούνταν «στενά και καθημερινά», ώστε να ολοκληρωθεί σωστά και έγκαιρα. Πρόκειται για επίσημες δηλώσεις, καταγεγραμμένες σε δελτίο Τύπου της ίδιας της ΔΕΥΑΡ. Και αυτές ακριβώς οι δηλώσεις επιστρέφουν σήμερα ως επιτακτικά ερωτήματα. Τα στοιχεία που ακολουθούν αντλήθηκαν από την διακήρυξη του έργου.
Η λειτουργία κατά τη διάρκεια των έργων αποτελεί συμβατική υποχρέωση του αναδόχου
Το αντικείμενο της σύμβασης διακρίνεται σε επιμέρους τμήματα. Για την περίοδο κατά την οποία εκτελούνται οι κατασκευαστικές εργασίες, κρίσιμο είναι το Τμήμα Β, η «Λειτουργία και Συντήρηση Α΄ Φάσης». Η φάση αυτή αρχίζει δύο μήνες μετά την υπογραφή της σύμβασης, υπό την προϋπόθεση ότι έχει γίνει αποδεκτή από την Υπηρεσία η προβλεπόμενη Τεχνική Έκθεση Λειτουργίας και Συντήρησης, και ολοκληρώνεται με τη Βεβαίωση Περάτωσης των εργασιών του Τμήματος Α.
| «Κατά την Λειτουργία και Συντήρηση Α΄ Φάσης, ο Ανάδοχος θα έχει την ευθύνη της διοίκησης, της λειτουργίας και της συντήρησης των παρακάτω έργων: της υφιστάμενης ΕΕΛ και των έργων διάθεσης.» — Διακήρυξη, περιγραφή Τμήματος Β |
Επομένως, κατά τη συμβατική αυτή περίοδο η ευθύνη δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση του νέου εξοπλισμού. Περιλαμβάνει και την καθημερινή διοίκηση, λειτουργία και συντήρηση της υφιστάμενης μονάδας και των έργων διάθεσης, ενώ οι εργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ρητή υποχρέωση συνεχούς και ομαλής λειτουργίας
Το πιο άμεσο σημείο βρίσκεται στο άρθρο 6.7.3 της Συγγραφής Υποχρεώσεων. Το άρθρο αναγνωρίζει ότι το έργο εκτελείται μέσα σε ήδη λειτουργούσα εγκατάσταση και διατυπώνει ρητή υποχρέωση συνέχισης της λειτουργίας της.
| «Το έργο θα εκτελεστεί εντός της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων και Βοθρολυμάτων Ρόδου, η οποία θα βρίσκεται σε συνεχή λειτουργία.» — Συγγραφή Υποχρεώσεων, άρθρο 6.7.3 |
| «Ο Ανάδοχος οφείλει να εκτελέσει όλες τις εργασίες του με τρόπο που να μην παρεμποδίζει, διακόπτει, δυσχεραίνει, επιβαρύνει την ομαλή λειτουργία του υφιστάμενου έργου.» — Συγγραφή Υποχρεώσεων, άρθρο 6.7.3 |
Στο ίδιο άρθρο προβλέπεται ότι ο ανάδοχος βαρύνεται με την αποκατάσταση κάθε ζημιάς σε εγκαταστάσεις, μηχανήματα ή στον ομαλό τρόπο λειτουργίας, εφόσον αυτή προκληθεί από την εκτέλεση των εργασιών. Επίσης, η μετατόπιση ή ανακατασκευή δικτύων εξυπηρέτησης που απαιτείται για το έργο γίνεται με ευθύνη και δαπάνη του.
Πλήρης και αποκλειστική ευθύνη” για τις τελικές εκροές και η εργαστηριακή παρακολούθηση
Το άρθρο 1 του υπογεγραμμένου συμφωνητικού αναφέρει ότι ο ανάδοχος έχει: «πλήρη και αποκλειστική ευθύνη για την επίτευξη των απαιτούμενων αποδόσεων επεξεργασίας όσον αφορά τις τελικές εκροές και την επεξεργασμένη ιλύ».
Το άρθρο 6.7.3 απαιτεί την τήρηση, κατά τη λειτουργία της υφιστάμενης εγκατάστασης, τουλάχιστον των βασικών ορίων εκροής της εγκεκριμένης ΑΕΠΟ. Ειδικά κατά τη φάση κατασκευής παραπέμπει επιπλέον στις οριακές τιμές της απόφασης καθορισμού του αποδέκτη.
Στα περιβαλλοντικά τεύχη του έργου καταγράφονται, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθες παράμετροι για τα επεξεργασμένα λύματα:
- BOD₅: έως 25 mg/l·
- COD: έως 125 mg/l·
- αιωρούμενα στερεά: έως 35 mg/l
- καθιζάνοντα στερεά σε δύο ώρες σε κώνο Imhoff: κάτω από 0,3 ml/l
- αμμωνιακό άζωτο N–NH₄: έως 2 mg/l
- λίπη και έλαια: έως 0,1 mg/l
- επιπλέοντα στερεά: μηδέν·
- ολικά κολοβακτηριοειδή: κάτω από 500 ανά 100 ml στο 80% των δειγμάτων.
Τα στοιχεία που μπορεί και οφείλει να δώσει η ΔΕΥΑΡ
Με βάση τα παραπάνω, είναι σαφές ότι τα συμβατικά τεύχη διακήρυξης προέβλεψαν τη συνέχιση της λειτουργίας της υφιστάμενης εγκατάστασης ΕΕΛ κατά τη διάρκεια των έργων. Την προέβλεψαν ρητά με την απαίτηση συνεχούς και ομαλής λειτουργίας, περιβαλλοντικά όρια, πρόγραμμα παρακολούθησης, σχεδιασμό έκτακτων αναγκών και ανώτατη συνολική διάρκεια διακοπών. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν οι όροι αυτοί εφαρμόζονται στην πράξη και ποια στοιχεία το αποδεικνύουν. Οι απαντήσεις δεν είναι δουλειά των δημοσιογράφων.
Η ΔΕΥΑΡ είναι εκείνη που μπορεί και οφείλει να απαντήσει επισήμως, με στοιχεία και μετρήσεις, εάν ο ανάδοχος εφαρμόζει τις προβλέψεις της σύμβασης και εάν είναι συνεπής στις υποχρεώσεις που ανέλαβε για την ασφαλή και αποδοτική λειτουργία του Βιολογικού καθ’ όλη τη διάρκεια των εργασιών.
Οι επαναλαμβανόμενες εκροές λυμάτων και η υψηλή μικροβιολογική επιβάρυνση που αποτυπώνεται από το Γενικό Χημείο του Κράτους, στους δειγματοληπτικούς ελέγχους του ΚΛΡ, καθιστούν αναγκαία μια δημόσια, συγκεκριμένη και τεκμηριωμένη απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα.
