Το επαναλαμβανόμενο μοτίβο των αμφιλεγόμενων αναθέσεων σε Δήμο Ρόδου, ΔΕΥΑΡ και ΔΕΡΜ ΑΕ που «κατέρρευσαν» στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών Αρχών
Της Ρένας Παυλάκη
Δεκαεννέα φάκελοι έργων, υπηρεσιών και συμβάσεων Δήμου Ρόδου, ΔΕΥΑΡ και ΔΕΡΜΑΕ, μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια, συνολικής αξίας τουλάχιστον 58,33 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, βρίσκονται κυριολεκτικά στον αέρα, καθώς κατέρρευσαν στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών Αρχών της Πολιτείας. Ακυρώσεις, κωλύματα υπογραφής, ματαιώσεις και διαδικασίες που επέστρεψαν στο «μηδέν». Η επανάληψη της ίδιας κατάληξης σε σχολεία, φρεάτια, παραλίες, ύδρευση, αφαλατώσεις, drones με κορυφαία περίπτωση τον Βιολογικό της Ρόδου, συγκροτεί ένα αναγνωρίσιμο μοτίβο, που διαρκώς επαναλαμβάνεται και είναι πλέον πολύ δύσκολο να αγνοηθεί. Δεν πρόκειται για λάθη, ούτε για συμπτώσεις, ούτε για τυχαία περιστατικά. Είναι πολιτική απόφαση.
Ρεπορτάζ: Ρένα Παυλάκη
Στην έρευνα που παρουσιάζει σήμερα ο Real Voice, αποδεικνύεται ότι κεντρική θέση σε αυτό το μοτίβο κατέλαβε η κακοκαιρία Bora. Η θεομηνία της 30ής Νοεμβρίου 2024 που χρησιμοποιήθηκε επανειλημμένως, μήνες αργότερα ως γενική αιτιολογία για να εμφανιστούν ως απρόβλεπτες και κατεπείγουσες πάγιες, διαρκείς υποχρεώσεις του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του, όπως συντηρήσεις σχολείων, καθαρισμοί φρεατίων, μελέτες δικτύων και μισθώσεις μηχανημάτων και πολλά ακόμη. Στις περιπτώσεις που ακολουθούν, τα ελεγκτικά όργανα επανέλαβαν ότι η κήρυξη μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν αποτελεί γενική άδεια παράκαμψης του νόμου και ότι η μεγάλη χρονική απόσταση από τη θεομηνία αναιρούσε το σύνηθες επιχείρημα πως δεν υπήρχε χρόνος για διαγωνισμό.
Η ακολουθία ήταν σχεδόν πάντα η ίδια. Η υποτιθέμενη επείγουσα διαδικασία καθυστερούσε, ο χρόνος περνούσε, τα προβλήματα διογκώνονταν λόγω αδράνειας και έλλειψης σχεδίου και προγραμματισμού και στη συνέχεια, αφού είχαν φτάσει στο “αμήν”, το «κατεπείγον» χρησιμοποιούνταν για σύντμηση προθεσμιών ή διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση. Ο ανταγωνισμός περιοριζόταν και σε αρκετές περιπτώσεις εμφανιζόταν μία μοναδική προσφορά, πολύ κοντά στον προϋπολογισμό. Έτσι, η εξαίρεση που ο νόμος επιτρέπει μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις, έτεινε να υποκαταστήσει τον ανοικτό διαγωνισμό, στον οποίο η αναθέτουσα αρχή δεν μπορεί να γνωρίζει ή να ελέγχει εκ των προτέρων ποιος θα επικρατήσει.
Το αποτέλεσμα ήταν το αντίθετο από την ταχύτητα που υποτίθεται ότι εξυπηρετούσε το κατεπείγον. Έργα που δεν ξεκίνησαν ποτέ, υπηρεσίες που τελικά δεν παρασχέθηκαν στην τοπική κοινωνία, επαναλήψεις διαδικασιών, χαμένος χρόνος και εκατομμύρια ευρώ δεσμευμένα σε φακέλους που δεν άντεξαν στον έλεγχο.
Στους φακέλους που ακολουθούν, η εξαιρετική διαδικασία επανέρχεται με τέτοια συχνότητα ώστε να αποκτά χαρακτηριστικά συνειδητής πρακτικής και πολιτικής επιλογής. Οι ελεγκτικές Αρχές δεν αμφισβήτησαν τις ανάγκες, αμφισβήτησαν όμως τον τρόπο με τον οποίο ο Δήμος και οι επιχειρήσεις του επιχείρησαν να τις αναθέσουν. Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, Ελεγκτικό Συνέδριο και ΕΑΔΗΣΥ, με διαφορετικές αρμοδιότητες και σε διαφορετικές υποθέσεις, κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα. Γνωστές και επαναλαμβανόμενες ανάγκες παρουσιάστηκαν ως αιφνίδιες, το επείγον δημιουργήθηκε ή επιδεινώθηκε από την καθυστέρηση και την αδράνεια του Δήμου και των Νομικών του προσώπων που διόγκωσε τα προβλήματα (πχ Βιολογικός και Μεσαιωνική Πόλη), ενώ δεν αποδείχθηκε ότι ήταν αδύνατη ακόμη και μια επισπευσμένη ανταγωνιστική διαδικασία.
Αυτό είναι το «νήμα» που συνδέει τρεις διαφορετικούς φορείς του ίδιου αυτοδιοικητικού συστήματος. Στον Δήμο Ρόδου εμφανίζεται στις σχολικές παρεμβάσεις, στα μηχανήματα αποκατάστασης, στη ναυαγοσωστική κάλυψη, στις προγραμματικές συμβάσεις για την Ακαδημία και στον διαγωνισμό εναέριας επιτήρησης της Μεσαιωνικής Πόλης. Στη ΔΕΥΑΡ επανέρχεται στους καθαρισμούς φρεατίων, στις υδραυλικές μελέτες, στην αντικατάσταση δικτύου, στις μονάδες αντίστροφης ώσμωσης και, με τη μεγαλύτερη οικονομική βαρύτητα, στο έργο των 46,6 εκατ. ευρώ για τον Βιολογικό. Στη ΔΕΡΜ ΑΕ ο προσυμβατικός έλεγχος οδήγησε την ίδια την εταιρεία να αποσύρει τον φάκελο και να ματαιώσει τον διαγωνισμό των 607.445,50 ευρώ.
Σημειωτέον ότι η οικονομική αποτίμηση των 58,33 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, είναι συντηρητική. Στους Πίνακες που ακολουθούν προσμετρώνται μόνο τα ποσά που τεκμηριώνονται με ακρίβεια και δεν περιλαμβάνονται περιπτώσεις με άγνωστο τίμημα ή πιθανή επικάλυψη. Το αν αυτή η συγκέντρωση συνιστά πανελλαδικό «ρεκόρ» μένει να αποδειχτεί. . Οι 19 διακριτοί φάκελοι θεσμικής εμπλοκής, όμως, συγκροτούν από μόνοι τους ένα σοβαρό διοικητικό γεγονός και ένα μοτίβο που δεν μπορεί πλέον να εξετάζεται ως σειρά μεμονωμένων λαθών. Άλλωστε, η επανάληψη και μάλιστα τόσο συχνή, αποκλείει το τυχαίο.
(Άνοιγμα Πίνακα σε νέο παράθυρο για υψηλότερη ανάλυση)
* Για λόγους συγκρισιμότητας χρησιμοποιούνται ποσά χωρίς ΦΠΑ. Για τα drones προσμετράται η προσφορά των 950.045,01 ευρώ χωρίς ΦΠΑ και όχι ο προϋπολογισμός. Δεν προσμετράται ούτε η χωριστή σύμβαση των 370.388 ευρώ για την Ακαδημία, ώστε να αποκλειστεί η διπλομέτρηση με την ευρύτερη προγραμματική σύμβαση των 5.059.324 ευρώ.
(Άνοιγμα Πίνακα σε νέο παράθυρο για υψηλότερη ανάλυση)
Οι τέσσερις σχολικές κατακυρώσεις: 801.000 ευρώ με το ίδιο σκεπτικό
Οι τέσσερις σχολικές υποθέσεις δεν είναι τέσσερα άσχετα περιστατικά. Εγκρίθηκαν μέσα σε διάστημα οκτώ ημερών, κινήθηκαν με την ίδια εξαιρετική διαδικασία, επικαλέστηκαν την ίδια θεομηνία και ακυρώθηκαν μέσα στον ίδιο μήνα για τον ίδιο θεμελιώδη λόγο. Το συνολικό κατακυρωθέν τίμημα ήταν 801.000 ευρώ με ΦΠΑ.
Η Αποκεντρωμένη αμφισβήτησε τη νομιμότητα του δρόμου που επελέγη. Από τις πλημμύρες της 30ής Νοεμβρίου 2024 μέχρι τις εγκρίσεις Αυγούστου και τις κατακυρώσεις Σεπτεμβρίου–Οκτωβρίου 2025 είχε περάσει διάστημα ικανό για κανονικό ή εσπευσμένο διαγωνισμό. Η συντήρηση και η αναβάθμιση σχολικών κτιρίων είναι, επιπλέον, διαρκής δημοτική υποχρέωση. Το επείγον, κατά το ελεγκτικό όργανο, είχε χάσει τη χρονική και αιτιώδη σύνδεσή του με το απρόβλεπτο γεγονός.
Τα μηχανήματα, από τον έναν προσκεκλημένο στους δέκα αναδόχους
Στον πρώτο φάκελο των 387.996 ευρώ με ΦΠΑ, ο Δήμος κάλεσε μόνο μια εταιρεία και η προσφορά δεν είχε έκπτωση. Ο Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν περιορίστηκε στο χρονικό ζήτημα, αλλά επιπλέον διαπίστωσε ότι ο φάκελος δεν προσδιόριζε με επάρκεια πού ακριβώς θα γίνονταν οι επεμβάσεις και σε ποια έκταση, δεν περιείχε πλήρη τεκμηρίωση των ζημιών και δεν αιτιολογούσε επαρκώς ώρες μηχανημάτων, τιμές και ποσότητες υλικών.
Στη δεύτερη υπόθεση, η απόφαση 738/2025 κατένειμε 184.239,20 ευρώ με ΦΠΑ σε δέκα οικονομικούς φορείς. Τμήματα για Νότια Ρόδο και Λίνδο, καθώς και επιμέρους τμήματα για Πεταλούδες και Κάμειρο, είχαν αποβεί άγονα. Και αυτή η κατακύρωση ακυρώθηκε, επειδή το ενδεκάμηνο που είχε παρέλθει από τη θεομηνία αναιρούσε τον ισχυρισμό ότι δεν υπήρχε χρόνος για ανταγωνιστική διαδικασία.
Δύο διαφορετικά εμπόδια στον ίδιο φάκελο για την Ακαδημία
Το Ελεγκτικό Συνέδριο δέχθηκε ότι υπήρχε δημόσιο συμφέρον για την αποκατάσταση της Ακαδημίας και δεν απέρριψε συνολικά τη δυνατότητα συνεργασίας Δήμου και αναπτυξιακού οργανισμού. Έκρινε, όμως, ότι ο «ΚΟΛΟΣΣΟΣ 2047» δεν είχε τη στελέχωση που απαιτείται για να εκτελέσει το αντικείμενο με ίδια μέσα. Λίγους μήνες αργότερα, η Αποκεντρωμένη ακύρωσε τη νεότερη απόφαση των 370.388 ευρώ, επειδή το σχέδιο δεν κατονόμαζε το προσωπικό που θα εκτελούσε κάθε επιμέρους εργασία. Το κοινό στοιχείο είναι η απόσταση ανάμεσα στην τυπική περιγραφή της ικανότητας του Αναπτυξιακού Οργανισμού και στην πραγματική, αναλυτικά αποδεικνυόμενη δυνατότητα εκτέλεσης.
Τα drones στη Μεσαιωνική Πόλη, η αξιολόγηση από αναρμόδιο όργανο και τα έξι ερωτήματα του Επιτρόπου
Ο διεθνής ανοικτός διαγωνισμός για τη «Φύλαξη και Εποπτεία της Μεσαιωνικής Πόλης με χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και επίγειων δυνάμεων» προκηρύχθηκε στις 27 Μαΐου 2026, με προϋπολογισμό 1.153.737,28 ευρώ με ΦΠΑ και διάρκεια 17 μηνών. Υποβλήθηκε μία προσφορά, από τη ΒΑΝΓΚΑΡΝΤ ΣΕΚΙΟΥΡΙΤΙ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΙΚΕ, ύψους 950.045,01 ευρώ χωρίς ΦΠΑ ή 1.153.143,89 ευρώ με ΦΠΑ. Η διαφορά από τον προϋπολογισμό ήταν μόλις 593,39 ευρώ με ΦΠΑ.
Η Δημοτική Επιτροπή ανέδειξε την εταιρεία προσωρινή ανάδοχο στις 22 Ιουνίου και οριστική ανάδοχο στις 14 Ιουλίου. Στις 21 Ιουλίου ο φάκελος διαβιβάστηκε στον Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε. Ρόδου. Με σημείωμα ελέγχου της 6ης Αυγούστου 2026, ο Επίτροπος δήλωσε ότι δεν μπορούσε, με τα στοιχεία που είχε, να σχηματίσει ασφαλή κρίση για τη νομιμότητα της σύμβασης και έδωσε στον Δήμο τρεις εργάσιμες ημέρες για να συμπληρώσει τον φάκελο.
Οι έξι δέσμες στοιχείων που ζητήθηκαν άγγιζαν την καρδιά του σχεδιασμού:
- Τις συγκεκριμένες διατάξεις που δίνουν στον Δήμο αρμοδιότητα να επιτηρεί και να καταγράφει με drones το σύνολο της Μεσαιωνικής Πόλης — και όχι μόνο δημοτικά κτήρια, εγκαταστάσεις και κοινόχρηστους χώρους.
- Τη νομική βάση για την παροχή υπηρεσιών άμεσης βοήθειας και πρώτων βοηθειών σε ολόκληρη την περιοχή.
- Αναλυτική τεκμηρίωση του κόστους, από τις αποδοχές και τις ασφαλιστικές εισφορές του προσωπικού έως το κόστος χρήσης και ενοικίασης των drones, με έρευνα αγοράς και συγκρίσιμες συμβάσεις.
- Εξήγηση για ποιον λόγο την αξιολόγηση δεν έκανε η ειδική επιτροπή που είχε οριστεί με την απόφαση 355/2026.
- Έγγραφη απόδειξη ότι τα περιστατικά που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύντμηση των προθεσμιών εμφανίστηκαν μόλις το 2026 και δεν αποτελούσαν χρόνιο φαινόμενο.
- Απάντηση του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων για τον χρόνο έκδοσης της Εκτίμησης Αντικτύπου και τη συμμόρφωση με τα άρθρα 25, 35 και 36 του GDPR.
Το τέταρτο ερώτημα παρήγαγε άμεσο αποτέλεσμα. Ο Δήμος αναγνώρισε ότι η αξιολόγηση είχε γίνει «εκ παραδρομής» από διαφορετικό όργανο από εκείνο που είχε ορίσει η Δημοτική Επιτροπή. Η αρχική κατακύρωση έχασε το έρεισμά της και η αξιολόγηση διατάχθηκε να επαναληφθεί από την αρχή. Στις 13 Αυγούστου η ειδική επιτροπή επανεξέτασε τη μοναδική προσφορά και κατέληξε ξανά στη ΒΑΝΓΚΑΡΝΤ, με το ίδιο τίμημα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η χρονική σειρά της προστασίας προσωπικών δεδομένων. Η γνωμοδότηση του DPO, με αρ. πρωτ. 32604/26.5.2026, ζητούσε να μην οριστικοποιηθούν τεχνικές προδιαγραφές και συμβατικές δεσμεύσεις πριν ολοκληρωθεί η Εκτίμηση Αντικτύπου. Η διακήρυξη δημοσιεύθηκε την αμέσως επόμενη ημέρα, ενώ η Εκτίμηση φέρει ημερομηνία Ιουνίου 2026 και ακολούθησε. Κατέληγε, μάλιστα, σε «αποδοχή με αιρέσεις» και έθετε επτά προϋποθέσεις πριν από την πρώτη πτήση. Για το ίδιο θέμα έχει υποβληθεί αναφορά στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα από τον δημοτικό σύμβουλο και δικηγόρο Τηλέμαχο Καμπούρη και τον δικηγόρο Χριστόδουλο Μαλιαράκη.
Μέχρι στιγμής η σύμβαση δεν έχει κοπεί οριστικά από το Ελεγκτικό Συνέδριο, αλλά δεν είχε επίσης λάβει θετική κρίση νομιμότητας. Ο προσυμβατικός έλεγχος όμως αποκάλυψε ουσιώδες διαδικαστικό σφάλμα, ανάγκασε τον Δήμο να επαναλάβει την αξιολόγηση και άφησε ανοιχτά τα ερωτήματα για την αρμοδιότητα, την κοστολόγηση, το κατεπείγον και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Η ναυαγοσωστική κάλυψη και η δεύτερη συνεχόμενη εμπλοκή
Το 2025 ο Δήμος υπέγραψε δίμηνη σύμβαση 725.749,85 ευρώ χωρίς ΦΠΑ και επιχείρησε αργότερα να την παρατείνει. Η παράταση δεν πέρασε τον έλεγχο, επειδή η κάλυψη των πολυσύχναστων ακτών είναι ανάγκη γνωστή πριν από την έναρξη κάθε θερινής περιόδου.
Το 2026 η προετοιμασία άρχισε ξανά στα μέσα Μαΐου. Η προθεσμία υποβολής προσφορών μειώθηκε από 35 σε 15 ημέρες, υποβλήθηκε μία προσφορά που ταυτιζόταν με την προϋπολογισθείσα ετήσια δαπάνη και η κατακύρωση έγινε στις 22 Ιουνίου. Η Πράξη 347/2026 εντόπισε τρεις ουσιώδεις πλημμέλειες. Το Έβδομο Τμήμα, με την 1313/2026, δέχθηκε μέρος των ισχυρισμών του Δήμου, όχι όμως τον κρίσιμο λόγο για το εργατικό κόστος καθώς ο νέος υπολογισμός δεν θεράπευσε τις αστοχίες και εισήγαγε νέες. Η μία και μόνη προσφορά, χωρίς έκπτωση, δεν μπορούσε να λειτουργήσει ως ανεξάρτητη επιβεβαίωση μιας προβληματικής οικονομικής βάσης. Κατά συνέπεια, το κώλυμα υπογραφής παρέμεινε.
Άνοιγμα Πίνακα σε νέο παράθυρο για υψηλότερη ανάλυση)
Οι τέσσερις ακυρώσεις του Οκτωβρίου 2025
Στις 23 Οκτωβρίου 2025 η Αποκεντρωμένη ακύρωσε τέσσερις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΥΑΡ. Οι τρεις αφορούσαν καθαρισμούς φρεατίων σε Βόρειο, Δυτικό και Ανατολικό Τρίγωνο και η τέταρτη υδραυλικές μελέτες. Η επιχείρηση επικαλέστηκε την Bora και την κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η ελεγκτική κρίση ήταν ενιαία. Οι ζημιές μπορεί να προήλθαν από τη θεομηνία, αλλά η συντήρηση φρεατίων και η εκπόνηση μελετών αποτελούν πάγιες λειτουργίες, ενώ μέχρι τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο 2025 είχε μεσολαβήσει χρόνος για ανταγωνιστική ανάθεση.
Υπάρχει ένα επιπλέον στοιχείο που ακυρώνει το «απρόβλεπτο». Τον Μάιο 2025 είχαν ήδη συναφθεί τρεις συναφείς συμβάσεις, περίπου 147.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ η καθεμία, για ανατολικό, βόρειο και δυτικό τμήμα. Τον Αύγουστο ακολούθησαν νέες προσκλήσεις αντίστοιχου ύψους. Η αλληλουχία δείχνει ότι η ανάγκη ήταν γνωστή, επαναλαμβανόμενη και γεωγραφικά οργανωμένη.
Το δίκτυο της πόλης το «επείγον» αποδόθηκε ρητά στον μη προγραμματισμό
Η απόφαση για την αντικατάσταση δικτύου στις οδούς Αγίας Λαύρας, Αποστόλου Παύλου, Βορείου Ηπείρου, Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, Μιχαήλ Πετρίδη, Βενιζέλου και Αμμοχώστου είναι ίσως η καθαρότερη περιγραφή του μοτίβου. Η ΔΕΥΑΡ υποστήριξε ότι έπρεπε να προλάβει τα έργα πεζοδρομίων του Δήμου, ώστε να μην ανοίξει ξανά τις οδούς μετά την ολοκλήρωσή τους. Η Αποκεντρωμένη απάντησε ότι η δημοτική σύμβαση είχε υπογραφεί από τον Δεκέμβριο 2025 και ότι η αντικατάσταση δικτύων είναι πάγια αρμοδιότητα της επιχείρησης. Το επείγον, κατά την ακυρωτική πράξη, οφειλόταν σε «έλλειψη προγραμματισμού, μη έγκαιρη προετοιμασία και επιμέλεια». Αυτή ακριβώς είναι η περίπτωση που ο νόμος αποκλείει από την εξαιρετική διαδικασία.
Οι αφαλατώσεις, άλλο ένα γνωστό πρόβλημα
Στην Κατταβιά και στη Λαχανιά οι αναλύσεις έδειχναν σοβαρά ζητήματα ποιότητας νερού και η ΔΕΥΑΡ επικαλέστηκε κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Ο Επίτροπος δεν αρνήθηκε το πρόβλημα. Έκρινε όμως ότι τα στοιχεία που το αποδείκνυαν ήταν ήδη διαθέσιμα από το 2024 και το 2025. Όταν η ΔΕΥΑΡ γνωρίζει επί δύο χρόνια το πρόβλημα, δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τη δική της καθυστέρηση ως λόγο παράκαμψης του ανταγωνισμού.
Ο Βιολογικός των 46,6 εκατ.: Το πιο προβλέψιμο «απρόβλεπτο»
Η απόφαση 1400/2026 της ΕΑΔΗΣΥ για τηη επέκταση του Βιολογικού στο Βόδι, είναι η βαριά υπόθεση του φακέλου. Η ΔΕΥΑΡ απέδωσε την ανάγκη στην κακοκαιρία της 21ης–22ας Ιανουαρίου 2026 και στην άνοδο του υδροφόρου ορίζοντα, που αύξησε τις παρασιτικές εισροές στην εγκατάσταση. Η Αρχή, εξετάζοντας τα ίδια τα στοιχεία της επιχείρησης, εντόπισε ανάλογα επεισόδια το 2013, το 2019, στην Bora του 2024 και στην Byron του 2025. Το φαινόμενο είχε δομικό και επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα.
Υπήρχε και δεύτερο πρόβλημα. Από το επεισόδιο του Ιανουαρίου μέχρι την πρόσκληση του Ιουνίου πέρασαν περίπου πέντε μήνες, ενώ ο νόμος επιτρέπει επισπευσμένες ανοικτές ή κλειστές διαδικασίες. Και υπήρχε ένα τρίτο, ακόμη πιο αποκαλυπτικό: η εργολαβία προέβλεπε 18 μήνες κατασκευής και έξι μήνες δοκιμαστικής λειτουργίας. Δεν μπορούσε, επομένως, να αποτελέσει άμεση απάντηση στις αυξημένες ανάγκες του καλοκαιριού του 2026 που επικαλέστηκε η ΔΕΥΑΡ.
Τέλος, το ίδιο το φυσικό αντικείμενο ξεπερνούσε κατά πολύ ένα προσωρινό μέτρο έκτακτης ανάγκης. Περιλάμβανε μόνιμη επέκταση για μελλοντικά φορτία, αναερόβια χώνευση, συμπαραγωγή και επεξεργασία ιλύος. Η ΕΑΔΗΣΥ ακύρωσε τόσο την πρόσκληση όσο και την επιλογή της διαδικασίας χωρίς δημοσίευση.
(Άνοιγμα Πίνακα σε νέο παράθυρο για υψηλότερη ανάλυση)
Ο διαγωνισμός δημοσιεύθηκε στις 14 Μαρτίου 2025, με προθεσμία προσφορών την 3η Απριλίου, και αφορούσε τις Ιαματικές Πηγές Καλλιθέας, την Κοιλάδα Πεταλούδων, τα Θέρμαι, το Αθλητικό Κέντρο Καλλιπάτειρα, το Πάρκο Ροδινιού και το Μουσείο Μεσαναγρού. Η ΔΕΡΜ χρησιμοποίησε επισπευσμένη ανοικτή διαδικασία, επικαλούμενη τη μεταβίβαση της Κοιλάδας Πεταλούδων στις 27 Φεβρουαρίου 2025 και την πρώιμη έναρξη της τουριστικής περιόδου.
Υποβλήθηκε μία προσφορά. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας δημοσιοποιήθηκαν στοιχεία για αναστολή καταχώρισης της εταιρείας στο ΓΕΜΗ. Η ΔΕΡΜ απάντησε ότι δεν είχε ακόμη συναφθεί σύμβαση και ότι θα προηγούνταν ο υποχρεωτικός προσυμβατικός έλεγχος.
Ο φάκελος πράγματι διαβιβάστηκε στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Σύμφωνα με το ίδιο το σκεπτικό της μεταγενέστερης απόφασης της ΔΕΡΜ, ο Επίτροπος έθεσε ζητήματα νομιμότητας για τη μελέτη και τη διακήρυξη. Η εταιρεία ζήτησε την επιστροφή του φακέλου και με το Πρακτικό 287/20.5.2025 ματαίωσε ομόφωνα ολόκληρο τον διαγωνισμό.
Έχει σημασία αυτή η «λεπτομέρεια»: το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν πρόλαβε να εκδώσει πράξη που να ακυρώνει ή να εμποδίζει τυπικά την υπογραφή. Η ίδια η ΔΕΡΜ την απέσυρε όταν τέθηκαν τα ζητήματα νομιμότητας.
Το κοινό μοτίβο με τις έξι πρακτικές που επανέρχονται
- Το κατεπείγον εμφανίζεται στο τέλος μιας μεγάλης καθυστέρησης
Η Bora εκδηλώθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2024. Οι σχολικές κατακυρώσεις έγιναν τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο 2025. Οι προσκλήσεις για φρεάτια και μελέτες της ΔΕΥΑΡ εκδόθηκαν τον Αύγουστο 2025. Η πρόσκληση για τα μηχανήματα εστάλη στις 25 Αυγούστου. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις το ελεγκτικό ερώτημα ήταν το ίδιο: αν η κατάσταση ήταν τόσο επείγουσα ώστε να αποκλειστεί η δημοσιότητα, γιατί η εξαιρετική διαδικασία άρχισε οκτώ, εννέα ή έντεκα μήνες αργότερα;
- Μόνιμες αρμοδιότητες βαφτίζονται έκτακτες ανάγκες
Συντήρηση σχολείων, καθαρισμός φρεατίων, μελέτες δικτύων, αντικατάσταση αγωγών και ναυαγοσωστική κάλυψη είναι γνωστές, περιοδικές ή πάγιες υποχρεώσεις. Η ύπαρξη μιας θεομηνίας μπορεί να αυξάνει την ένταση της ανάγκης, αλλά δεν μετατρέπει κάθε μεταγενέστερη εργασία σε απρόβλεπτο γεγονός. Αυτό είναι το σταθερό όριο που έθεσαν η Αποκεντρωμένη και το Ελεγκτικό Συνέδριο.
- Η κήρυξη έκτακτης ανάγκης χρησιμοποιείται σαν γενική άδεια εξαίρεσης
Οι ακυρωτικές πράξεις επαναλαμβάνουν ότι η πολιτική προστασία και το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα. Η διοικητική κήρυξη μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι κάθε συγκεκριμένη σύμβαση μπορεί να ανατεθεί χωρίς δημοσίευση. Χρειάζεται ειδική σύνδεση του αντικειμένου με το απρόβλεπτο γεγονός, απόδειξη της ακραίας χρονικής πίεσης και αιτιολόγηση ότι η ίδια η αρχή δεν δημιούργησε το επείγον.
- Οι επισπευσμένες ανταγωνιστικές διαδικασίες παρακάμπτονται
Ο ν. 4412/2016 δεν αφήνει τη διοίκηση μόνο με δύο επιλογές, έναν αργό διαγωνισμό ή μια κλειστή διαπραγμάτευση. Προβλέπει ανοικτές και κλειστές διαδικασίες με συντετμημένες προθεσμίες. Στα σχολεία, στα μηχανήματα, στη ΔΕΥΑΡ και στον Βιολογικό, τα ελεγκτικά όργανα επισήμαναν ότι δεν αποδείχθηκε γιατί δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αυτή η ενδιάμεση, ανταγωνιστική λύση.
- Ο περιορισμένος ανταγωνισμός δεν είναι παρενέργεια αλλά αποτέλεσμα της μεθόδου
Στον φάκελο μηχανημάτων των 387.996 ευρώ προσκλήθηκε μία εταιρεία και δεν δόθηκε έκπτωση. Στη ναυαγοσωστική του 2026 κατατέθηκε μία προσφορά, ακριβώς στο ετήσιο ποσό της μελέτης. Στα drones εμφανίστηκε επίσης μία προσφορά, μόλις 593,39 ευρώ με ΦΠΑ κάτω από τον προϋπολογισμό. Στη ΔΕΡΜ υπήρξε ένας μόνο προσφέρων. Ο μικρός αριθμός συμμετοχών δεν αποδεικνύει μόνος του παρανομία. Όταν, όμως, συνδυάζεται με συντετμημένες προθεσμίες, προσκλήσεις σε περιορισμένο κύκλο και προβληματική τεκμηρίωση, γίνεται μετρήσιμη συνέπεια μιας διαδικασίας που δεν δημιούργησε πραγματικό ανταγωνισμό.
- Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην επιλογή διαδικασίας, φτάνει στην ποιότητα του φακέλου
Το συμπέρασμα: Σε ποια επιστήμη η επανάληψη, και μάλιστα τόσο συχνή, αποκλείει το τυχαίο;
Στη ναυαγοσωστική του 2026 υπήρχαν σοβαρά σφάλματα στο εργατικό κόστος και επαναλαμβανόμενη χρέωση εξοπλισμού. Στα μηχανήματα έλειπαν ακριβείς θέσεις, αποτύπωση ζημιών και αναλυτική κοστολόγηση. Στην Ακαδημία δεν αποδεικνυόταν η απαιτούμενη στελέχωση και δεν προσδιοριζόταν προσωπικό ανά εργασία. Στα drones ζητήθηκε από τον Επίτροπο να τεκμηριωθεί από την αρχή η δημοτική αρμοδιότητα, το κόστος, το κατεπείγον και η νομιμότητα της επεξεργασίας δεδομένων, ενώ αποδείχθηκε ότι την πρώτη αξιολόγηση είχε κάνει αναρμόδιο όργανο. Στη ΔΕΡΜ τέθηκαν ζητήματα στη μελέτη και στη διακήρυξη. Το επαναλαμβανόμενο ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποια νομική πόρτα επιλέγεται, αλλά με τι ποιότητα τεχνικής και οικονομικής προετοιμασίας φτάνει ο φάκελος στην πόρτα του ελεγκτή.
Εν κατακλείδι, το κοινό “εύρημα” δεν είναι ότι η Ρόδος δεν έχει επείγουσες ανάγκες. Έχει, και πολλές από αυτές είναι βαριές και πολλές από αυτές διογκώνονται λόγω της απουσίας σχεδίου και προγραμματισμού για την αντιμετώπισή τους. Το συμπέρασμα – εύρημα της έρευνας του RV είναι ότι ο Δήμος και οι επιχειρήσεις του προσπαθούν επανειλημμένα να τις διαχειριστούν, με μεγάλη χρονική καθυστέρηση, με νομικά εργαλεία που προορίζονται για το απολύτως απρόβλεπτο, που εξ αυτού του λόγου, απορρίπτεται. Όταν η ίδια αιτιολογία απορρίπτεται για σχολεία, φρεάτια, δρόμους, ύδρευση, παραλίες και ένα έργο 46,6 εκατ. ευρώ, όπως ο Βιολογικός, κανέναν δεν πείθει η δικαιολογία για λάθη των υπηρεσιακών Είναι ηλίου φαεινότερο ότι πρόκειται για πολιτική επιλογή.
Το κόστος αυτής της επιλογής δεν μετριέται μόνο στα 58,33 εκατ. ευρώ των 19 φακέλων που κατέρρευσαν στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών Αρχών. Μετριέται στον χαμένο χρόνο, στις υπηρεσίες που μένουν εκτεθειμένες , στα έργα που επιστρέφουν στην αφετηρία, ενώ τα προβλήματα διογκώνονται αφημένα στην τύχη τους, και στην εμπιστοσύνη των ελεγκτικών μηχανισμών της Πολιτείας, αλλά και των πολιτών. Εμπιστοσύνη που εξανεμίζεται κάθε φορά που μια προβλέψιμη ανάγκη παρουσιάζεται ως έκτακτη και απρόβλεπτη αλλά καταρρέει μόλις αυτή εξεταστεί. Μαζί της και η όποια αξιοπιστία του Δήμου Ρόδου.
