Κόλαφο για τη διοίκηση της ΔΕΥΑΡ αποτελεί η απόφαση της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων, με την οποία ακυρώνεται η πρόσκληση και ολόκληρη η διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, που επιλέχθηκε για την ανάθεση του έργου επέκτασης του Βιολογικού της Ρόδου, προϋπολογισμού 46,6 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων έκρινε ότι ένα πάγιο και διαχρονικό πρόβλημα δεν μπορούσε να δικαιολογήσει διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση – Πως κατέρριψε ένα προς ένα τα επιχειρήματα της ΔΕΥΑΡ
Της Ρένας Παυλάκη
Με την υπ’ αριθμόν 1400/2026, 37 σελίδων απόφασή της που εξεδόθη χθες, 1η Σεπτεμβρίου 2026, το 8ο Κλιμάκιο της ΕΑΔΗΣΥ έκανε δεκτή την προδικαστική προσφυγή της εταιρείας «ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε.» και ακύρωσε την υπ’ αριθ. πρωτ. 7831/17.06.2026 Πρόσκληση της ΔΕΥΑΡ προς τέσσερις επιλεγμένες εταιρείες (ENVITEC, ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΡΓΟΤΕΜ, ΓΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ), κρίνοντας την όλη διαδικασία ως παράνομη και πλημμελώς αιτιολογημένη. Επίσης, απέρριψε την παρέμβαση της ένωσης εταιρειών που είχε αναδειχθεί ανάδοχος (ΕΝΩΣΗ ENVITEC AE – ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ).
Η απόφαση υποχρεώνει ουσιαστικά τη ΔΕΥΑΡ να προσφύγει στους κανόνες της διαφάνειας και του ελεύθερου ανταγωνισμού. Η Δημοτική Επιχείρηση οφείλει πλέον να προκηρύξει τακτικό, ανοικτό διεθνή διαγωνισμό, διασφαλίζοντας την ισότιμη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων εταιρειών και την επίτευξη της καλύτερης δυνατής προσφοράς για το δημόσιο συμφέρον.
Η ΕΑΔΗΣΥ αποδομεί πλήρως το βασικό επιχείρημα πάνω στο οποίο η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ στήριξε την επιλογή της εξαιρετικής διαδικασίας, ότι, δηλαδή, συνέτρεχαν «απρόβλεπτο γεγονός» και «κατεπείγουσα ανάγκη», ώστε να παρακαμφθεί ο ανοικτός ανταγωνισμός και να κληθούν να υποβάλουν προσφορά τέσσερις μόνο προεπιλεγμένες εταιρείες, μέσα σε ασφυκτική προθεσμία οκτώ ημερών.
Η εξέλιξη αυτή δύσκολα μπορεί να παρουσιαστεί ως κεραυνός εν αιθρία. Ήταν, αντιθέτως, η σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη κατάληξη μιας επιλογής που εξαρχής ήταν εξαιρετικά δύσκολο να αιτιολογηθεί. Το ερώτημα είχε τεθεί εγκαίρως και επανειλημμένα στον δημόσιο διάλογο μέσα από τον Real Voice 99,5, πώς μπορεί ένα πρόβλημα γνωστό εδώ και χρόνια, καταγεγραμμένο σε ελέγχους, εκθέσεις, αυτοψίες και αποφάσεις επιβολής προστίμων, να εμφανίζεται ξαφνικά ως «απρόβλεπτο»; Και πώς μπορεί ένα ολοκληρωμένο έργο μόνιμης αναβάθμισης, με διάρκεια κατασκευής 18 μηνών και επιπλέον εξάμηνη δοκιμαστική λειτουργία, που σκοπό έχει να καλύψει μια πάγια, διαρθρωτική και απολύτως προβλέψιμη ανάγκη, να παρουσιάζεται ως άμεση παρέμβαση για την αντιμετώπιση μιας συγκεκριμένης κακοκαιρίας;
Η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ, παρά τα προφανή νομικά και πραγματικά κενά αυτής της επιχειρηματολογίας, επέλεξε να προχωρήσει. Επιχείρησε να «χωρέσει» ένα χρονίζον και σύνθετο πρόβλημα υποδομής στη στενή νομική έννοια του «απρόβλεπτου» και να αναθέσει ένα έργο δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ με μια διαδικασία που ο νόμος επιτρέπει μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις και υπό αυστηρές, σωρευτικές προϋποθέσεις.
Η ΕΑΔΗΣΥ εξετάζοντας τα στοιχεία του φακέλου και εφαρμόζοντας τον νόμο, κατέληξε ότι η ΔΕΥΑΡ δεν απέδειξε ούτε το «απρόβλεπτο», ούτε το πραγματικό «κατεπείγον», ούτε τον αναγκαίο αιτιώδη σύνδεσμο ανάμεσα στην κακοκαιρία που επικαλέστηκε – του Ιανουαρίου 2026 – και στο σύνολο του έργου που επιχείρησε να αναθέσει.
– Το χρονικό της υπόθεσης
Η ΔΕΥΑΡ αποφάσισε τον Ιούνιο του 2026 να δρομολογήσει με κλειστή διαδικασία ένα γιγαντιαίο έργο 46,6 εκατ. ευρώ. Για να δικαιολογήσει την παράκαμψη του ανοικτού διεθνούς διαγωνισμού, επικαλέστηκε τις διατάξεις περί «κατεπείγουσας ανάγκης οφειλόμενης σε απρόβλεπτα γεγονότα».
Συγκεκριμένα, υποστήριξε ότι η σφοδρή κακοκαιρία της 21ης-22ας Ιανουαρίου 2026 (με ανέμους έως 11 μποφόρ και έντονες βροχοπτώσεις) προκάλεσε ανεξέλεγκτη ανύψωση του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα στην περιοχή της Ιαλυσού. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να εισρέουν στο αποχετευτικό δίκτυο τεράστιες ποσότητες «παρασιτικών» υδάτων (19.000–20.000 m³/ημέρα τον χειμώνα), ξεπερνώντας τη σχεδιασμένη δυναμικότητα του Βιολογικού (11.700 m³/ημέρα), με κίνδυνο ολοκληρωτικής κατάρρευσης του συστήματος και σοβαρής θαλάσσιας ρύπανσης κατά τη θερινή τουριστική αιχμή (όπου οι παροχές εκτιμήθηκε ότι θα έφθαναν τα 35.000 m³/ημέρα).
– Το σκεπτικό της απόφασης
Η ΕΑΔΗΣΥ αποδόμησε αυτή την επιχειρηματολογία σημείο προς σημείο. Διαπίστωσε ότι το πρόβλημα ήταν διαχρονικό και επαναλαμβανόμενο, ότι είχαν μεσολαβήσει περίπου πέντε μήνες από την επικαλούμενη κακοκαιρία μέχρι την ανάθεση, ότι μπορούσε να είχε ακολουθηθεί επισπευσμένη ανοικτή ή κλειστή διαδικασία και ότι το έργο δεν περιοριζόταν στα απολύτως αναγκαία μέτρα αντιμετώπισης μιας έκτακτης κατάστασης. Αφορούσε μια μόνιμη επέκταση της εγκατάστασης, σχεδιασμένη να καλύψει πάγιες και μελλοντικές ανάγκες, συμπεριλαμβανομένων των αυξημένων φορτίων της τουριστικής περιόδου. Αναλυτικά:
– Γιατί απορρίφθηκαν το «απρόβλεπτο» και το «κατεπείγον»
Η ΕΑΔΗΣΥ αναγνώρισε ότι οι άνεμοι των 110 χλμ./ώρα αποτελούσαν ακραίο φαινόμενο, διαπίστωσε όμως ότι δεν προσκομίστηκαν επαρκή επίσημα στοιχεία για τον χρόνο, τον όγκο και τη γεωγραφική κατανομή των βροχοπτώσεων. Κυρίως, η ίδια η γεωλογική έκθεση της ΔΕΥΑΡ περιέγραφε ένα διαχρονικό και επαναλαμβανόμενο πρόβλημα. Πλημμυρικά φαινόμενα και εισροές είχαν καταγραφεί το 2013 και το 2019, όπως και κατά τις κακοκαιρίες «Bora» το 2024 και «Byron» το 2025, ενώ η Ιαλυσός χαρακτηριζόταν «δομικά ευπαθής» στην άνοδο του υδροφόρου ορίζοντα.
Η Αρχή έκρινε, συνεπώς, ότι το πρόβλημα δεν ήταν άγνωστο ή αιφνίδιο. Τα ίδια τα έγγραφα του φακέλου απέδιδαν την υπερφόρτωση άλλοτε στην κακοκαιρία της 21ης και 22ας Ιανουαρίου και άλλοτε στις βροχοπτώσεις περισσότερων χειμερινών περιόδων, στη γεωλογική δομή της περιοχής, σε εισροές, αστοχίες του δικτύου ή άλλα διαρθρωτικά προβλήματα. Μάλιστα, σε αυτοψία από τις 3 έως τις 13 Φεβρουαρίου, σε ημέρες χωρίς βροχή, διαπιστώθηκαν υπερπλήρωση των αντλιοστασίων της Ιαλυσού και συνεχής λειτουργία όλων των αντλιών. Η κατάσταση, επομένως, δεν μπορούσε να αποδοθεί αποκλειστικά σε μια διήμερη κακοκαιρία.
Ούτε το κατεπείγον αποδείχθηκε. Από το καιρικό φαινόμενο του Ιανουαρίου μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας ανάθεσης στα τέλη Ιουνίου μεσολάβησαν περίπου πέντε μήνες, διάστημα κατά το οποίο έγιναν αυτοψίες, συντάχθηκε γεωλογική έκθεση, ανατέθηκε και εκπονήθηκε προμελέτη και εκδόθηκαν οι σχετικές διοικητικές αποφάσεις. Κατά την ΕΑΔΗΣΥ, μπορούσε παράλληλα να είχε κινηθεί επισπευσμένη ανοικτή ή κλειστή διαδικασία, ακόμη και με προθεσμίες 15 ή 10 ημερών.
Καθοριστικό ήταν και το χρονοδιάγραμμα. Το έργο απαιτούσε 18 μήνες κατασκευής και έξι μήνες δοκιμαστικής λειτουργίας. Ακόμη και τα έργα εισόδου, που προβλεπόταν να ολοκληρωθούν σε τέσσερις μήνες από την υπογραφή της σύμβασης, δεν θα ήταν έτοιμα πριν από το τέλος του 2026. Δεν μπορούσαν, επομένως, να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο της θερινής περιόδου του 2026, για τον οποίο κυρίως είχε αιτιολογηθεί η εξαιρετική διαδικασία.
– Μόνιμη αναβάθμιση και όχι περιορισμένο μέτρο ανάγκης
Η σύμβαση δεν αφορούσε μια προσωρινή επέμβαση, αλλά ολοκληρωμένη και μόνιμη επέκταση σχεδόν όλων των σταδίων της εγκατάστασης. Η προμελέτη προέβλεπε μόνιμη αύξηση των εισροών σχεδιασμού κατά 55% τον χειμώνα και 30% το καλοκαίρι, καλύπτοντας πάγιες και μελλοντικές ανάγκες, μαζί με τις απαιτήσεις της τουριστικής περιόδου.
Η τεχνική αδιαιρετότητα που επικαλέστηκε η ΔΕΥΑΡ, δεν δικαιολόγησε τη διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση. Αντιθέτως, επιβεβαίωσε, κατά την Αρχή, ότι επρόκειτο για μεγάλο, ενιαίο και διαρθρωτικό έργο υποδομής, το οποίο απαιτούσε έγκαιρο προγραμματισμό και κανονική ανταγωνιστική διαδικασία.
– Δεν αποδείχθηκε ο αιτιώδης σύνδεσμος
Η γεωλογική έκθεση χαρακτήριζε την εισροή υπογείων υδάτων στο αποχετευτικό σύστημα της Ιαλυσού φυσικό φαινόμενο δομικού χαρακτήρα, που δεν αντιμετωπίζεται οριστικά στην πηγή. Πρότεινε, επομένως, μια μόνιμη λύση ώστε η εγκατάσταση να αντέχει τόσο τις βροχερές περιόδους όσο και τις θερινές τουριστικές αιχμές. Αυτό, για την ΕΑΔΗΣΥ, έδειχνε ότι το έργο αντιμετώπιζε ένα σωρευτικό, διαχρονικό και γνωστό πρόβλημα και όχι αποκλειστικά ένα έκτακτο συμβάν του Ιανουαρίου.
Επιπλέον, τμήματα όπως ο αναερόβιος χωνευτής, η μονάδα συμπαραγωγής ενέργειας και οι μονάδες επεξεργασίας της ιλύος συνδέονται κυρίως με το οργανικό φορτίο και όχι άμεσα με τις εισροές καθαρών υπογείων υδάτων, οι οποίες αυξάνουν το υδραυλικό φορτίο. Η συμπερίληψή τους επιβεβαίωνε ότι το έργο κάλυπτε συνολικές και μελλοντικές ανάγκες.
– Δεν αρκούσαν η ειδική κινητοποίηση και η πρόσκληση τεσσάρων εταιρειών
Η κήρυξη του Δήμου Ρόδου σε κατάσταση ειδικής κινητοποίησης Πολιτικής Προστασίας μπορούσε να αποδείξει την ύπαρξη σοβαρής κατάστασης, όχι όμως από μόνη της τη συνδρομή όλων των προϋποθέσεων για ανάθεση χωρίς δημοσίευση. Η νεότερη, μάλιστα, απόφαση παράτασης εκδόθηκε στις 29 Ιουνίου 2026, αφού είχε ήδη εγκριθεί η επίμαχη διαδικασία, και δεν μπορούσε να καλύψει εκ των υστέρων την ελλιπή αιτιολογία.
Ούτε η πρόσκληση τεσσάρων προεπιλεγμένων εταιρειών θεράπευε την παρανομία. Η περιορισμένη αυτή διαδικασία δεν υποκαθιστά τη δημοσιότητα, την ίση μεταχείριση και τον πραγματικό ανταγωνισμό που διασφαλίζει ένας ανοικτός ή κλειστός διαγωνισμός.
– Γιατί κρίθηκε παραδεκτή η προσφυγή
Η ΕΑΔΗΣΥ απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι η ΑΚΤΩΡ δεν είχε έννομο συμφέρον ή είχε προσφύγει εκπρόθεσμα. Έκρινε ότι η προηγούμενη απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΥΑΡ είχε προπαρασκευαστικό χαρακτήρα και ότι η Πρόσκληση ήταν η πράξη που απέκλεισε την εταιρεία από τη συμμετοχή. Η προσφυγή κατατέθηκε εμπρόθεσμα, ενώ η ΑΚΤΩΡ απέδειξε ότι διέθετε τα απαιτούμενα προσόντα και είχε κατασκευάσει στο παρελθόν τον ίδιο Βιολογικό Καθαρισμό.
Κατόπιν αυτών η απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ καταλήγει στα εξής:
“Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, η προδικαστική προσφυγή πρέπει να γίνει δεκτή, σύμφωνα με το αναλυτικά εκτιθέμενο στην παρούσα σκεπτικό, ενώ, για τους ίδιους λόγους, πρέπει να απορριφθεί η ασκηθείσα παρέμβαση. Περαιτέρω, πρέπει να οριστεί η επιστροφή του νομίμως καταβληθέντος από την προσφεύγουσα παραβόλου.
Για τους λόγους αυτούς
- Δέχεται την προδικαστική προσφυγή.
- Απορρίπτει την παρέμβαση.
- Ακυρώνει την προσβαλλόμενη υπ’ αριθ. πρωτ. 7831/17.06.2026 Πρόσκληση της ΔΕΥΑΡ, καθώς και την δι’ αυτής επιλεγείσα διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση.
- Ορίζει την επιστροφή του νομίμως καταβληθέντος από την προσφεύγουσα παραβόλου.
– Τι σημαίνει η απόφαση
Η απόφαση υποχρεώνει ουσιαστικά τη ΔΕΥΑΡ να προσφύγει στους κανόνες της διαφάνειας και του ελεύθερου ανταγωνισμού. Η Δημοτική Επιχείρηση οφείλει πλέον να προκηρύξει τακτικό, ανοικτό διεθνή διαγωνισμό, διασφαλίζοντας την ισότιμη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων εταιρειών και την επίτευξη της καλύτερης δυνατής προσφοράς για το δημόσιο συμφέρον.
