• Η Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου κ. Μαριάννα Νικολαΐδου ακύρωσε την απόφαση 159/2026 του Διοικητικού Συμβουλίου της επιχείρησης, κρίνοντας ότι η επίκληση κατεπείγουσας ανάγκης δεν πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις και απορρέει από έλλειψη προγραμματισμού
Του Δαμιανού Αθανασίου Εφημερίδα Δημοκρατική
Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου επέστρεψε στη Ρόδο με μια ακόμη ακυρωτική απόφαση κατά της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης. Στις 30 Απριλίου 2026, η Γραμματέας κ. Μαριάννα Νικολαΐδου υπέγραψε απόφαση με την οποία ακυρώνεται η υπ’ αριθμ. 159/23-03-2026 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΥΑ Ρόδου, που αφορούσε την κατακύρωση σύμβασης για την αντικατάσταση τμημάτων δικτύου ύδρευσης και παροχών σε κεντρικές οδούς της πόλης της Ρόδου, έναντι 155.199,99 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Η απόφαση φέρει αριθμό πρωτοκόλλου 11260 και εκδόθηκε από το Τμήμα Διοίκησης Νομού Δωδεκανήσου της Διεύθυνσης Διοικητικού-Οικονομικού Νοτίου Αιγαίου.
Τι αποφάσισε το Διοικητικό Συμβούλιο
Με την απόφαση 159/23-03-2026, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΥΑ Ρόδου κατακύρωσε σε ανάδοχο οικονομικό φορέα το έργο της αντικατάστασης τμημάτων δικτύου ύδρευσης και παροχών σε μια σειρά από οδούς στην τοπική κοινότητα Ρόδου. Πρόκειται για εργασίες που αφορούν οδούς στο κεντρικό τμήμα της πόλης, συγκεκριμένα τις οδούς Αγίας Λαύρας, Αποστόλου Παύλου, Βορείου Ηπείρου, Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, Μιχαήλ Πετρίδη, Βενιζέλου και Αμμοχώστου.
Ο ανάδοχος επιλέχθηκε με μέση έκπτωση 3% και η αξία της σύμβασης διαμορφώθηκε στα 155.199,99 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ ο αρχικός προϋπολογισμός είχε ορισθεί στα 160.000 ευρώ. Η ανάθεση έγινε με τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, κατ’ επίκληση του άρθρου 269 παρ. δ’ του Νόμου 4412/2016, δηλαδή της εξαιρετικής διαδικασίας που εφαρμόζεται μόνο σε περιπτώσεις κατεπείγουσας ανάγκης λόγω απρόβλεπτων γεγονότων.
Η διαδικασία είχε ξεκινήσει με προηγούμενη απόφαση του ίδιου Διοικητικού Συμβουλίου, τον Μάρτιο του 2026, με την οποία είχε εγκριθεί η προσφυγή στη διαπραγμάτευση και η συγκρότηση τριμελούς επιτροπής, με πρόσκληση τουλάχιστον τριών οικονομικών φορέων.
Το επιχείρημα του κατεπείγοντος και πώς κατέρρευσε
Το σκεπτικό της ΔΕΥΑ Ρόδου για την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία στηρίχθηκε σε ένα συγκεκριμένο επιχειρησιακό δεδομένο. Σύμφωνα με εισηγητικό έγγραφο της αρμόδιας διεύθυνσης της επιχείρησης, που χρονολογείται από τα τέλη Φεβρουαρίου 2026, εκείνη την περίοδο εκτελούνταν ήδη στις εν λόγω οδούς εργασίες κατασκευής και ανακατασκευής πεζοδρομίων, στο πλαίσιο έργου του Δήμου Ρόδου. Ο ανάδοχος του δημοτικού έργου ήταν εγκατεστημένος στο πεδίο και εκτελούσε εργασίες που, κατά την άποψη της ΔΕΥΑ Ρόδου, δεν μπορούσαν να διακοπούν.
Η επιχείρηση υποστήριξε ότι έπρεπε να εκτελεστεί ταυτόχρονα η αντικατάσταση των αγωγών ύδρευσης, ώστε να αποφευχθεί μελλοντική εκσκαφή ανακατασκευασμένων πεζοδρομίων. Η λογική ήταν πρακτικά κατανοητή: αν δεν γινόταν η αντικατάσταση των δικτύων παράλληλα με τα πεζοδρόμια, το έργο θα χρειαζόταν νέες εκσκαφές αργότερα, με κόστος και ζημιά στις ήδη ανακατασκευασμένες υποδομές.
Ωστόσο, αυτό το επιχείρημα δεν κρίθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση ικανό να θεμελιώσει νομίμως την επίκληση του κατεπείγοντος. Όπως επισημαίνεται στο σκεπτικό της ακυρωτικής απόφασης, η αντικατάσταση τμημάτων δικτύου ύδρευσης αποτελεί πάγια, μόνιμη, προβλέψιμη και διαρκή ανάγκη που εμπίπτει στο πυρήνα των αρμοδιοτήτων της ΔΕΥΑ, σύμφωνα με τον Νόμο 1069/1980. Συνεπώς, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως αποτέλεσμα απρόβλεπτου γεγονότος.
Το νομικό πλαίσιο και η νομολογία που επικλήθηκε
Η κ. Νικολαΐδου στήριξε την ακύρωση σε σαφή νομοθετική και νομολογιακή βάση. Σύμφωνα με το άρθρο 269 περ. δ’ του Νόμου 4412/2016, η προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση επιτρέπεται μόνο εφόσον συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις: κατεπείγουσα ανάγκη, απρόβλεπτα γεγονότα που την προκάλεσαν και απουσία ευθύνης της αναθέτουσας αρχής για τη δημιουργία της κατάστασης.
Η απόφαση παραπέμπει στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, και ειδικότερα στην απόφαση ΣτΕ 1747/2011, η οποία θέτει ως αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση την πλήρη και ειδική αιτιολόγηση κάθε προσφυγής στην εξαιρετική αυτή διαδικασία. Παράλληλα, γίνεται ρητή αναφορά στη νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, και συγκεκριμένα στην Ολομέλεια 304/2023 καθώς και στις αποφάσεις 1309/2022, 1306/2022 και 182/2022, οι οποίες επιβεβαιώνουν ότι το βάρος απόδειξης των νόμιμων προϋποθέσεων φέρει αποκλειστικά η αναθέτουσα αρχή.
Η ίδια νομολογία διευκρινίζει ότι οι απρόβλεπτες περιστάσεις είναι εκείνες που δεν μπορούν να προβλεφθούν αντικειμενικά βάσει της ανθρώπινης πείρας και λογικής, είναι ανεξάρτητες της βούλησης της αναθέτουσας αρχής και δεν απορρέουν από έλλειψη προγραμματισμού και επιμέλειάς της. Επιπλέον, το αντικείμενο της σύμβασης οφείλει να περιορίζεται αυστηρά στο απολύτως απαραίτητο για την αντιμετώπιση της κατεπείγουσας ανάγκης και να μην αφορά κάλυψη τακτικών, πάγιων αναγκών.
Η κρίση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης
Μελετώντας τον φάκελο της υπόθεσης, η Αποκεντρωμένη Διοίκηση διαπίστωσε ότι η ΔΕΥΑ Ρόδου δεν κατάφερε να αποδείξει τη συνδρομή των σωρευτικών προϋποθέσεων του νόμου. Το γεγονός ότι ένας εργολάβος ήταν ήδη εγκατεστημένος στο πεδίο και εκτελούσε εργασίες πεζοδρομίων για λογαριασμό του Δήμου Ρόδου δεν συνιστά, από μόνο του, απρόβλεπτο γεγονός που να δικαιολογεί την παράκαμψη των κανόνων δημοσιότητας και ανταγωνισμού.
Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση υπογράμμισε ότι η ανάγκη συντονισμού των εργασιών ύδρευσης με εργασίες πεζοδρομίων του Δήμου δεν αποτελεί αιφνίδια κατάσταση, αλλά κάτι που θα μπορούσε και έπρεπε να είχε εντοπιστεί και προγραμματιστεί εγκαίρως. Άλλωστε, σύμφωνα με τα στοιχεία του φακέλου, η σύμβαση για το έργο ανακατασκευής πεζοδρομίων είχε υπογραφεί τον Δεκέμβριο του 2025, γεγονός που σημαίνει ότι η ΔΕΥΑ Ρόδου είχε στη διάθεσή της αρκετό χρόνο για να εκκινήσει κανονική διαγωνιστική διαδικασία πριν ξεκινήσουν οι εργασίες στο πεδίο.
Η απουσία αυτού του σχεδιασμού αποδίδεται ρητά στην ακυρωτική απόφαση ως υπαιτιότητα της αναθέτουσας αρχής, η οποία «δεν προέβη στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των εργασιών από έλλειψη προγραμματισμού, μη έγκαιρης προετοιμασίας και επιμέλειας». Η διατύπωση αυτή είναι ιδιαίτερα σκληρή ως διοικητική κρίση και δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας.
Συνέχεια ενός πάγιου προβλήματος
Η απόφαση αυτή δεν εκδόθηκε στο κενό. Η ΔΕΥΑ Ρόδου είχε ήδη βρεθεί αντιμέτωπη με τέσσερις ακυρώσεις αποφάσεών της από την ίδια Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου τον Οκτώβριο του 2025, οι οποίες αφορούσαν αναθέσεις καθαρισμών φρεατίων και υδραυλικών μελετών με επίκληση κατεπείγοντος λόγω θεομηνιών. Και τότε, όπως και τώρα, το κοινό στοιχείο ήταν η κρίση ότι η κατεπείγουσα ανάγκη δεν αποδείχθηκε επαρκώς και ότι η αναθέτουσα αρχή θα μπορούσε να είχε ενεργήσει εγκαίρως.
Το μοτίβο που διαγράφεται είναι ανησυχητικό από διοικητική άποψη. Επανειλημμένα, η επιχείρηση φαίνεται να επιλέγει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση ως ταχύτερη οδό ανάθεσης, χωρίς να τεκμηριώνει επαρκώς τις νόμιμες προϋποθέσεις. Και επανειλημμένα, η Αποκεντρωμένη Διοίκηση παρεμβαίνει ακυρώνοντας.
Τα επόμενα βήματα και τα ανοιχτά ερωτήματα
Σύμφωνα με την ακυρωτική απόφαση, η ΔΕΥΑ Ρόδου έχει στη διάθεσή της έναν μήνα από την κοινοποίησή της για να ασκήσει προσφυγή ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Νόμου 3463/2006, η οποία εδρεύει στα γραφεία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου στη Ρόδο. Αν δεν ασκηθεί προσφυγή ή αν αυτή απορριφθεί, η ακύρωση καθίσταται οριστική.
Ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά ως προς τη συνέχεια των εργασιών στις οδούς που αφορά η ακυρωθείσα σύμβαση. Αν οι εργασίες ανακατασκευής πεζοδρομίων εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη, η μη αντικατάσταση των δικτύων ύδρευσης παράλληλα ενδέχεται να δημιουργήσει ακριβώς το πρόβλημα που η ΔΕΥΑ ήθελε να αποτρέψει εξαρχής. Σε κάθε περίπτωση, η επιχείρηση καλείται τώρα είτε να εκκινήσει κανονική διαγωνιστική διαδικασία είτε να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της διοικητικής ακύρωσης με άλλο τρόπο.
