Με καθυστέρηση πέντε μηνών ο Δήμος Ρόδου αναγκάζεται να παραδεχτεί αυτό που είχε επανειλημμένως επισημανθεί από τον Real Voice και το “Πρωινό Xpress”, μέσα από τα αλλεπάλληλα άρθρα και παρεμβάσεις νομικών
Της Ρένας Παυλάκη
Αυτό που ο Real Voice μέσα από την εκπομπή “Πρωινό Xpress” της Ρένας Παυλάκη, ανέδειξε επανειλημμένα, από την πρώτη στιγμή που ήρθε στο φως ο διαγωνισμός των 1,25 εκατ. ευρώ για τα drones στη Μεσαιωνική Πόλη, καταγράφεται πλέον επισήμως και στα ίδια τα έγγραφα του Δήμου Ρόδου. Ο Δήμος δεν έχει αρμοδιότητα να χρησιμοποιεί drones για γενική εναέρια επιτήρηση με σκοπό την πρόληψη και καταγραφή παραβατικότητας και τη διαφύλαξη της δημόσιας τάξης.
Ήδη από τον περασμένο Μάιο, μέσα από αλλεπάλληλα ρεπορτάζ, συνεντεύξεις και νομικές αναλύσεις, ο RV είχε επισημάνει ότι οι συγκεκριμένες λειτουργίες δεν ανήκουν στους ΟΤΑ αλλά, ως προς τη δημόσια τάξη και την πρόληψη της παραβατικότητας, στην Ελληνική Αστυνομία και συνεπώς στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.
Πέντε μήνες αργότερα, η παραδοχή αυτή αποτυπώνεται ρητά στην απόφαση 901/2026 της Δημοτικής Επιτροπής της 28ης Σεπτεμβρίου. Στην εισήγηση που εγκρίθηκε αναφέρεται ότι, κατά την υποχρεωτική Εκτίμηση Αντικτύπου για την Προστασία Δεδομένων, διαπιστώθηκε πως η προβλεπόμενη λειτουργία των drones «ως προς τον σκοπό πρόληψης παραβατικότητας» αντιστοιχεί σε γενική εναέρια επιτήρηση δημόσιας τάξης. Και καταγράφεται πλέον χωρίς αμφισημίες ότι το Π.Δ. 75/2020 επιφυλάσσει τέτοιες λειτουργίες αποκλειστικά στην Ελληνική Αστυνομία, το Πυροσβεστικό και το Λιμενικό Σώμα — «όχι στους Ο.Τ.Α.». Μάλιστα, η ίδια εισήγηση αναγνωρίζει ότι η Εκτίμηση Αντικτύπου δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί θετικά όσο η αρχική τεχνική περιγραφή της μελέτης παρέμενε ως είχε.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς το ζήτημα της αναρμοδιότητας δεν προέκυψε τώρα. Είχε τεθεί δημοσίως και τεκμηριωμένα επί μήνες, ενώ τον Αύγουστο και ο Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου είχε ζητήσει στοιχεία που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την αρμοδιότητα του Δήμου να επιτηρεί ολόκληρη τη Μεσαιωνική Πόλη με drones. Τώρα ο ίδιος ο Δήμος προχωρεί σε αλλαγή των όρων της μελέτης, αφαιρώντας από τα drones την πρόληψη, αποτροπή και καταγραφή παραβατικών ενεργειών και περιορίζοντας τη χρήση τους σε πυρασφάλεια, επιθεώρηση μνημείων και υποδομών, διαχείριση συνωστισμού και περιστατικά υγείας.
Αυτό ακριβώς σχολιάζει στη νέα του ανάρτηση ο δικηγόρος Χριστόδουλος Μαλιαράκης, ο οποίος είχε από την αρχή θέσει το ζήτημα της αρμοδιότητας και της συμβατότητας του σχεδιασμού με το θεσμικό πλαίσιο. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, η τροποποίηση που επέλεξε τώρα ο Δήμος ανοίγει νέα ερωτήματα: η επιτήρηση για παραβατικές ενέργειες δεν εξαφανίζεται από τη μελέτη, αλλά μεταφέρεται στην επίγεια φύλαξη και στις κάμερες CCTV/LPR των πυλών, ενώ ο προϋπολογισμός, ο εξοπλισμός, το προσωπικό και οι τεχνικές προδιαγραφές παραμένουν αμετάβλητα. Το ίδιο το πρακτικό αναφέρει προϋπολογισμό 1.256.615,94 ευρώ με ΦΠΑ και χαρακτηρίζει την αλλαγή «μη ουσιώδη τροποποίηση», για να μη χρειαστεί να ξαναγίνει ο διαγωνισμός!
“Όμως ίδια αυξημένη τιμή για μειωμένες υπηρεσίες είναι ακριβώς μεταβολή υπέρ του αναδόχου. Ένα στενότερο αντικείμενο, χωρίς απαιτήσεις ανίχνευσης παραβάσεων, ίσως να είχε προσελκύσει περισσότερους ενδιαφερόμενους. Αυτό ακριβώς είναι το κριτήριο που κάνει μια μεταβολή ουσιώδη” επισημαίνει ο κ. Μαλιαράκης.
(φωτό AI)
Η ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΛΙΑΡΑΚΗ
Χθες η Δημοτική Επιτροπή Ρόδου παραδέχθηκε, με την απόφαση 901/2026, αυτό που επισημαίνω δημόσια εδώ και πέντε μήνες: η μελέτη για τα drones της Μεσαιωνικής Πόλης προέβλεπε υπηρεσίες για τις οποίες ο Δήμος ΔΕΝ έχει αρμοδιότητα.
Όπως γράφει η ίδια η απόφαση, η περιγραφή των drones στη μελέτη αντιστοιχούσε σε γενική εναέρια επιτήρηση δημόσιας τάξης. Το άρθρο 4 του ΠΔ 75/2020 επιφυλάσσει τέτοιες λειτουργίες αποκλειστικά στην Ελληνική Αστυνομία, το Πυροσβεστικό και το Λιμενικό Σώμα. Όχι στους Δήμους.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με την απόφαση, εντοπίστηκε κατά την Εκτίμηση Αντικτύπου σχετικά με την Προστασία Δεδομένων (ΕΑΠΔ), την οποία επιβάλλει το άρθρο 35 του ΓΚΠΔ και την οποία ο ίδιος ο Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων του Δήμου χαρακτηρίζει υποχρεωτική.
Πρόκειται για μια εκτίμηση που αρχικά δεν είχε καν γίνει. Ο Δήμος προχώρησε σε αυτήν μόνο μετά από έντονη δημόσια κριτική, δηλώνοντας μάλιστα ότι την κάνει εκ του περισσού σε αυτό το στάδιο. Σήμερα, η δική του εισήγηση παραδέχεται ότι η ΕΑΠΔ δεν μπορεί να ολοκληρωθεί θετικά όσο η μελέτη μένει ως έχει. Όχι και τόσο περιττή, τελικά.
Στο μεταξύ, ο φάκελος της σύμβασης είχε ήδη ανακληθεί μετά από παρατηρήσεις του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου και όλη η διαδικασία επαναλήφθηκε. Το ζήτημα τέθηκε και στην Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων, η οποία, άτυπα, υπέδειξε στον Δήμο να διορθώσει τους όρους. Με άλλα λόγια: αλλάξτε τα, πριν σας τα κόψουμε.
Έτσι λοιπόν στήθηκε διαγωνισμός 1,25 εκατ. ευρώ για αρμοδιότητα που ο Δήμος δεν έχει και ήταν ξεκάθαρο από την αρχή. Στήθηκε πρόχειρα και βιαστικά, με την έπαρση ότι όλα γίνονται σωστά. Και τελικά γυρίζει πίσω από τον Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου και σκοντάφτει και στην Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων.
Η «λύση» όμως που επέλεξε ο Δήμος πάλι δεν λύνει το πρόβλημα, απλώς το μετακινεί. Η διόρθωση δεν καταργεί την επιτήρηση για «πρόληψη παραβατικότητας». Τη μεταφέρει αλλού.
Στη νέα διατύπωση, η πρόληψη, η αποτροπή και η καταγραφή παραβάσεων ανατίθενται στην επίγεια φύλαξη και στο σύστημα καμερών CCTV/LPR στις πύλες, με χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Τα drones περιορίζονται σε πυρασφάλεια, επιθεώρηση μνημείων, διαχείριση συνωστισμού (!) και πρώτες βοήθειες.
Έτσι, ο έλεγχος των κοινόχρηστων χώρων, οι καταλήψεις τους, η άγρα πελατών και η παράνομη στάθμευση θα αντιμετωπίζονται από τις κάμερες των πυλών. Πώς ακριβώς μια κάμερα στην είσοδο θα βλέπει τι γίνεται στα σοκάκια και στις πλατείες της Παλιάς Πόλης, μόνο ο Θεός ξέρει.
Υπάρχει όμως και κάτι σοβαρότερο. Το ΠΔ 75/2020 δεν αφορά μόνο τα drones. Ρυθμίζει κάθε σύστημα επιτήρησης με λήψη ή καταγραφή εικόνας ή ήχου σε δημόσιους χώρους. Αν ο Δήμος δεν έχει αρμοδιότητα να επιτηρεί την παραβατικότητα από αέρος, δεν την αποκτά επειδή η κάμερα στέκεται σε μια κολόνα.
«Μη ουσιώδης» τροποποίηση;
Ο Δήμος χαρακτηρίζει τη διόρθωση «μη ουσιώδη τροποποίηση», για να μη χρειαστεί να ξαναγίνει ο διαγωνισμός. Το επιχείρημα, κατά τη γνώμη μου, δεν στέκει:
• Η εισήγηση ισχυρίζεται ότι η οικονομική ισορροπία δεν μεταβάλλεται υπέρ του αναδόχου, επειδή το τίμημα μένει αμετάβλητο «για μειωμένο εύρος λειτουργιών». Όμως ίδια αυξημένη τιμή για μειωμένες υπηρεσίες είναι ακριβώς μεταβολή υπέρ του αναδόχου.
• Ένα στενότερο αντικείμενο, χωρίς απαιτήσεις ανίχνευσης παραβάσεων, ίσως να είχε προσελκύσει περισσότερους ενδιαφερόμενους. Αυτό ακριβώς είναι το κριτήριο που κάνει μια μεταβολή ουσιώδη.
Η συνεπής λύση θα ήταν η ματαίωση του διαγωνισμού και η επαναπροκήρυξή του με καθαρούς όρους.
Η Τεχνική Υπηρεσία βεβαιώνει ότι ο εξοπλισμός και το λογισμικό της μελέτης παραμένουν αναγκαία στο σύνολό τους. Ωράριο, στόλος, προσωπικό, τεχνικές προδιαγραφές: καμία μεταβολή. Ο Δήμος θα αγοράσει δηλαδή drones με συγκεκριμένες προδιαγραφές και την ίδια ακριβώς δυνατότητα επιτήρησης, με την υπόσχεση ότι δεν θα τη χρησιμοποιεί για όσα μόλις έσβησε από το χαρτί.
Ο ΓΚΠΔ (άρθρο 25) απαιτεί προστασία των δεδομένων ήδη από τον σχεδιασμό. Μια δέσμευση στο κείμενο δεν αντικαθιστά τον περιορισμό στην ίδια την τεχνολογία. Ποιος θα ελέγχει, σε μια σύμβαση με ιδιώτη ανάδοχο, ότι ένα drone με κάμερα πάνω από τη Σωκράτους αναζητά μόνο εστίες φωτιάς;
Η εντύπωση που αφήνει όλη αυτή η πορεία είναι μία: ότι ο στόχος είναι να υπογραφεί η σύμβαση, όπως και να ‘χει.
Όταν όμως πρόκειται για 1,25 εκατ. ευρώ δημόσιου χρήματος και για την επιτήρηση κατοίκων και επισκεπτών ενός μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς, αυτά δεν είναι λεπτομέρειες.
