Στην υπόθεση του Βιολογικού της Ρόδου, η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ κατάφερε το απόλυτο διοικητικό οξύμωρο! Στο όνομα του “κατεπείγοντος” και του “απρόβλεπτου” επέλεξε μια διαδικασία που τελικά οδηγεί το έργο σε ακόμη μεγαλύτερη αλλά ταυτοχρόνως, απολύτως προβλέψιμη καθυστέρηση. Αυτό ομολογουμένως απαιτεί εξαιρετικές ικανότητες και ταλέντο στη δημόσια διοίκηση!
Αντί η ΔΕΥΑΡ να ακολουθήσει εξαρχής την ασφαλή θεσμική οδό ενός ανοικτού διεθνούς διαγωνισμού, επέλεξε τη διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, με πρόσκληση σε τέσσερις προεπιλεγμένες εταιρείες και προθεσμία μόλις οκτώ ημερών για την υποβολή προσφορών σε ένα έργο ύψους 46,6 εκατ. ευρώ.
Η επιλογή προσβλήθηκε, η υπογραφή της σύμβασης πάγωσε και τελικά η ΕΑΔΗΣΥ ακύρωσε ολόκληρη τη διαδικασία, κρίνοντας ότι δεν αποδείχθηκαν ούτε το απρόβλεπτο γεγονός ούτε η κατεπείγουσα ανάγκη ούτε ο αιτιώδης σύνδεσμος ανάμεσα στην κακοκαιρία του Ιανουαρίου και στο συνολικό αντικείμενο του έργου.
Το αποτέλεσμα είναι ακριβώς το αντίθετο από εκείνο που υποτίθεται ότι επιδίωκε η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ. Αν το έργο ήταν τόσο επείγον ώστε να μην επιτρέπει ούτε τις συντετμημένες προθεσμίες ενός κανονικού διαγωνισμού, τότε κάθε χαμένη ημέρα θα έπρεπε να θεωρείται κρίσιμη. Κι όμως, χάθηκαν ήδη μήνες σε μια νομικά επισφαλή διαδικασία, η οποία, όταν ελέγχθηκε, κατέρρευσε.
Τώρα το έργο πρέπει να επανέλθει σε νέα αφετηρία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε χρόνο, διοικητικές πράξεις, τεύχη, προθεσμίες και ενδεχόμενες νέες εμπλοκές. Εκεί όπου θα μπορούσε να είχε ξεκινήσει από την αρχή ένας ανοικτός διεθνής διαγωνισμός, υπάρχει πλέον μια ακυρωμένη διαδικασία και ένα κρίσιμο έργο υποδομής μπλεγμένο σε περιπέτειες που μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί.
Το «κατεπείγον» που δημιούργησε καθυστέρηση
Η ΕΑΔΗΣΥ αναφέρει στην απόφασή της ότι από την κακοκαιρία του Ιανουαρίου μέχρι την ολοκλήρωση της επίμαχης διαδικασίας στα τέλη Ιουνίου είχαν περάσει περίπου πέντε μήνες. Η ίδια η Αρχή έκρινε ότι μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα θα μπορούσε να είχε κινηθεί επισπευσμένη ανοικτή ή κλειστή διαγωνιστική διαδικασία, ακόμη και με ιδιαίτερα συντετμημένες προθεσμίες.
Η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ επέλεξε διαφορετικά. Και η επιλογή αυτή έχει άμεσες συνέπειες για την τύχη ενός έργου που η ίδια η ΔΕΥΑΡ και ο Σ. Βαγιανός παρουσίασε ως ζωτικής σημασίας για τη δημόσια υγεία, το περιβάλλον και την λειτουργία του νησιού ως τουριστικού προορισμού.
Δεν μπορείς να διακηρύσσεις ότι μια υποδομή βρίσκεται στα όριά της και ταυτόχρονα να επιλέγεις για την αναβάθμισή της έναν νομικά επισφαλή και αμφισβητήσιμο δρόμο. Πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για έργο δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, με αντικείμενο μόνιμης και διαρθρωτικής επέκτασης, το οποίο απαιτεί 18 μήνες κατασκευής και επιπλέον έξι μήνες δοκιμαστικής λειτουργίας.
Αυτή είναι η πραγματική συνέπεια της διοικητικής επιλογής. Το έργο, αντί να επισπευσθεί, θα καθυστερήσει ακόμη περισσότερο. Και εάν η κατάσταση στον Βιολογικό είναι τόσο κρίσιμη όσο περιγράφηκε από τη ΔΕΥΑΡ και τον πρόεδρο της, για να αιτιολογήσει το κατεπείγον,τότε η ευθύνη για τον χαμένο χρόνο γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.
Προφανώς δεν φταίει η ΕΑΔΗΣΥ επειδή άσκησε τον οφειλόμενο έλεγχο νομιμότητας, δεν φταίνε οι εταιρείες που άσκησαν τα δικαιώματα που τους παρέχει ο νόμος. Και ασφαλώς δεν φταίνε τα μέσα ενημέρωσης που ανέδειξαν τα ερωτήματα γύρω από τη νομιμότητα της διαδικασίας. Η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά σε εκείνους που επέλεξαν μια εξαιρετική διαδικασία χωρίς να διαθέτουν, όπως αποδείχθηκε, την απαιτούμενη τεκμηρίωση για να την υποστηρίξουν. Η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στη ΔΕΥΑΡ και τη διοίκησή της. Θα την αναλάβει; Ή θα αναζητήσει πάλι φανταστικούς εχθρούς;
Για να δικαιολογήσουν την εξαίρεση, «διαφήμισαν» την ανεπάρκεια
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη συνέπεια, εξίσου σοβαρή και ακόμη πιο αποκαλυπτική για τον τρόπο λειτουργίας της διοίκησης της ΔΕΥΑΡ.
Για να δικαιολογήσει την προσφυγή στη διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, η ΔΕΥΑΡ, έπρεπε να αποδείξει ότι υπήρχε μια εξαιρετικά επείγουσα κατάσταση, με άμεσους κινδύνους για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Χρειαζόταν, δηλαδή, να παρουσιάσει τον Βιολογικό στα όρια της λειτουργικής του αντοχής, με κίνδυνο, τους καλοκαιρινούς μήνες, υπερφόρτωσης και ανεξέλεγκτης διάθεσης λυμάτων στη θάλασσα.
Αυτό ακριβώς έκανε. Σε συνεντεύξεις Τύπου, σε Δημοτικό Συμβούλιο και ραδιοφωνικές εκπομπές, ο Σωτήρης Βαγιανός συνεπικουρούμενος από τον Δημήτρη Ζαννετούλη “διαφήμισαν” την ανεπάρκεια του Βιολογικού. Για να ενισχυθεί το επιχείρημα του κατεπείγοντος, η κατάσταση περιγράφηκε με τους πλέον δραματικούς όρους.
Μόνο που οι περιγραφές αυτές δεν γίνεται να χρησιμοποιούνται επιλεκτικά. Δεν μπορούν να αποτελούν απόδειξη επικείμενης περιβαλλοντικής καταστροφής ενώπιον των αρμόδιων Αρχών και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζονται ως υπερβολή όταν περνούσαν στη δημόσια συζήτηση, με τους πολίτες να ανησυχούν, τις αρμόδιες Αρχές να διενεργούν ελέγχους στη θάλασσα και την εισαγγελία να επιλαμβάνεται του θέματος.
Η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ ήταν εκείνη που έφερε στο προσκήνιο την ελλιπή δυναμικότητα και τη δυσλειτουργία του Βιολογικού, επειδή τις χρειαζόταν για να θεμελιώσει τη διαδικασία που είχε επιλέξει. Ήταν εκείνη που συνέδεσε την κατάσταση με σοβαρούς κινδύνους για τη θάλασσα, τη δημόσια υγεία και την κορύφωση της τουριστικής περιόδου.
Έτσι, ένα θέμα που , όπως οι ίδιοι λένε, ανέκαθεν αντιμετώπιζε ο Βιολογικός, αλλά ποτέ δεν είχε πάρει τέτοια έκταση, βρέθηκε επί τρεις μήνες σχεδόν καθημερινά στην επικαιρότητα. Μέχρι κι ο Ζαννετούλης – για να ενισχύσει κι αυτός το αφήγημα Βαγιανού – με πολύ μεγάλη φυσικότητα δήλωσε μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο στις 21 Ιουλίου, ότι, “αφού ο Βιολογικός δεν χωράει, που θέλετε να πάνε τα λύματα”!!!!! Ο κόσμος άρχισε να ανησυχεί. Και απολύτως δικαιολογημένα. Τα σόσιαλ μίντια άρχισαν να κατακλύζονται από βίντεο και φωτογραφίες της θαλάσσιας περιοχής ανοιχτά του Βιολογικού. Κάπου εκεί, χάθηκε η μπάλα. Η υπόθεση κακοφόρμισε και γύρισε μπούμερανγκ.
Δεν μπορείς να λες άλλα στις Αρχές και άλλα στην κοινωνία
Όταν η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ αντιλήφθηκε ότι είχε ανοίξει τον ασκό του Αιόλου, επιχείρησε να στρέψει τη συζήτηση εναντίον των μέσων ενημέρωσης. Οι δημοσιογράφοι που ανέδειξαν το θέμα άρχισαν να παρουσιάζονται ως υπεύθυνοι για τη δυσφήμιση του Βιολογικού, της ΔΕΥΑΡ και, κατ’ επέκταση, της Ρόδου. “Η Ρόδος δέχεται επίθεσή” ήταν το αγαπημένο μότο του Βαγιανού, στρεφόμενος κατά Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας. Πρόκειται για μια εξαιρετικά βολική αντιστροφή της πραγματικότητας.
Ταμπουρώθηκαν πίσω από το “καλό της Ρόδου”. Χρησιμοποιούν τη φήμη του νησιού ως ασπίδα για να αμυνθούν απέναντι στο πρόβλημα που οι ίδιοι δημιούργησαν. “Μη μιλάτε γιατί καταστρέφετε το νησί”. Πολύ βολικό ομολογουμένως! Και βολικός “εχθρός” τα ΜΜΕ. Οχι όλα. Εκείνα που αμφισβήτησαν τις μεθόδους του Βαγιανού και επέσεισαν εξ αρχής τους κινδύνους της διαδικασίας που επελέγη. Εκείνα που δεν δίστασε, σε συνέντευξη Τύπου της 17ης Ιουλίου, να κατηγορήσει – χωρίς τεκμηρίωση – ότι εξυπηρετούν συμφέροντα, “όχι πολιτικά” όπως έσπευσε να διευκρινίσει. Σήμερα με την απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ, τι έχει να πει ο λαλίστατος Βαγιανός;
Τα μέσα ενημέρωσης που κατηγόρησε απλά έκαναν τη δουλειά τους. Εάν τα στοιχεία που επικαλέστηκε η ΔΕΥΑΡ ήταν ακριβή, τότε τα μέσα ενημέρωσης όφειλαν να τα δημοσιοποιήσουν. Εάν ήταν διογκωμένα για να στηρίξουν το κατεπείγον, τότε το πρόβλημα είναι ακόμη σοβαρότερο και η ευθύνη δεν ανήκει σε εκείνους που τα διάβασαν και τα ανέδειξαν.
Δεν μπορεί μια διοίκηση να περιγράφει δημοσίως μια εγκατάσταση στα πρόθυρα περιβαλλοντικής κατάρρευσης και, όταν η κοινωνία ανησυχήσει, να κατηγορεί τα ΜΜΕ ότι λένε ψέματα και δημιουργούν εντυπώσεις. Δεν μπορεί να χρησιμοποιεί τη σοβαρότητα της κατάστασης ως νομικό εργαλείο για την παράκαμψη του ανταγωνισμού και στη συνέχεια να απαιτεί σιωπή για να μη θιγεί η… εικόνα της.
Το κόστος δεν είναι μόνο χρονικό
Ο Βαγιανός δεν έβαλε σε περιπέτεια μόνο το έργο. Έπληξε και την αξιοπιστία της ίδιας της Δημοτικής Επιχείρησης.
Όταν μια τόσο σημαντική διαδικασία ακυρώνεται επειδή δεν αιτιολογήθηκαν οι βασικές νόμιμες προϋποθέσεις της, γεννάται εύλογα το ερώτημα με ποια κριτήρια λαμβάνονται οι αποφάσεις, ποιος αξιολογεί τους νομικούς κινδύνους και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν οι επιλογές αυτές καταρρέουν παραγωδώς.
Γεννάται επίσης ένα ακόμη πιο απλό ερώτημα, ποιος θα λογοδοτήσει για τον χρόνο που χάθηκε.
Εάν η διοίκηση είχε ακολουθήσει εξαρχής την οδό του ανοικτού διεθνούς διαγωνισμού, η διαδικασία θα βρισκόταν σήμερα πολύ πιο μπροστά. Αντί γι’ αυτό, η Ρόδος βρίσκεται με το ίδιο πρόβλημα, με το έργο ακυρωμένο ως προς τη διαδικασία ανάθεσης και με πολύτιμο χρόνο χαμένο.
Και όλα αυτά συνέβησαν στο όνομα της ταχύτητας!!!
Θα αναζητήσουν πάλι εχθρούς;
Η αναγκαιότητα επέκτασης του Βιολογικού δεν αμφισβητείται. Η ΕΑΔΗΣΥ δεν ακύρωσε την ανάγκη του έργου, κύρωσε τον τρόπο με τον οποίο η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ επιχείρησε να το αναθέσει.
Αυτός ο διαχωρισμός είναι κρίσιμος. Και αυτό γιατί κατά την πάγια τακτική τους να φταίνε πάντα μόνοι οι άλλοι, είναι σχεδόν βέβαιο ότι τώρα θα επιχειρήσουν να παρουσιάσουν την απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ ως “πλήγμα για τον τόπο” και να καλλιεργήσουν την εντύπωση ότι κάποιοι εμπόδισαν ένα μεγάλο και αναγκαίο έργο για τη Ρόδο. Αν το κάνουν, πρόκειται για την πιο βολική μέθοδο αποποίησης ευθυνών. Να μετατρέπεται ο οφειλόμενος έλεγχος της νομιμότητας σε “εχθρική ενέργεια” και η ακύρωση μιας πλημμελώς αιτιολογημένης διαδικασίας σε υπονόμευση του δημόσιου συμφέροντος.
Πλήγμα για τον τόπο δεν αποτελεί η απόφαση μιας ανεξάρτητης Αρχής που εφάρμοσε τον νόμο. Πλήγμα αποτελεί το γεγονός ότι η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ επέλεξε εξαρχής μια διαδικασία που ήταν προφανές ότι δεν μπορούσε να αντέξει στον έλεγχο, με αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμος χρόνος και ένα απολύτως αναγκαίο έργο να επιστρέφει τώρα στο μηδέν.
Την καθυστέρηση και τις νέες περιπέτειες του Βιολογικού, με ό,τι αυτό σημαίνει για τη δημόσια υγεία και τη φήμη του νησιού ως τουριστικού προορισμού, δεν τα προκάλεσαν όσοι προσέφυγαν, όσοι έλεγξαν τη νομιμότητα ή όσοι ανέδειξαν τους κινδύνους. Τα προκάλεσαν εκείνοι που πήραν την απόφαση. Το θέμα είναι αν θα έχουν το ανάστημα να αναλάβουν και την ευθύνη της αστοχίας τους.
ΥΓ. Ο Κολιάδης τι λέει για όλα αυτά; Το δημοτικό συμβούλιο; Είναι Δημοτική Επιχείρηση η ΔΕΥΑΡ ή αποτελεί ανεξάρτητο κρατίδιο, όπου ο Βαγιανός αποφασίζει κατά το δοκούν και κάνει ό,τι γουστάρει υπηρετώντας μια καθαρά προσωπική ατζέντα;
